Takkappoti tena kappo, evarūpoti attho. Tassadiso tena sadiso, "tassadiko"ti vā pāṭho. Tappaṭibhāgoti tena paṭibhāgo tappaṭibhāgo, edisoti attho. Sādhurasaṃ atikkantaṃ loṇaṃ atiloṇaṃ. Loṇakappoti loṇasadisoti vuccati. Atitittakanti atikkantaṃ tittakaṃ, pucimandādi. Pucimandādisappo tittakasadisoti vuccati. Atimadhuranti khīrapāyāsādikaṃ. Himakappoti himodakasadiso. Satthukappoti satthunā buddhena sadiso. Evamevāti opammasampaṭipādanaṃ.

Tatra mayaṃ ekassa paccekabuddhassa saṅkhepena vipassanāācikkhaṇavidhiṃ dassetvāva gamissāma. Tattha nāmarūpapariggahaṃ kātukāmo paccekabodhisatto rūpārūpaaṭṭhasamāpattīsu yaṃ kiñci jhānaṃ samāpajjitvā vuṭṭhāya vitakkādīni jhānaṅgāni ca taṃsampayutte ca phassādayo dhamme lakkhaṇarasapaccupaṭṭhāna- padaṭṭhānavasena paricchinditvā "sabbametaṃ ārammaṇābhimukhaṃ namanato namanaṭṭhena nāman"ti vavatthapeti. Tato tassa paccayaṃ pariyesanto "hadayavatthuṃ nissāya pavattatī"ti passati. Puna vatthussa paccayabhūtāni ca upādāyarūpāni ca passitvā "idaṃ sabbaṃ ruppanato rūpan"ti pariggaṇhāti. Puna tadubhayaṃ "namanalakkhaṇaṃ nāmaṃ, ruppanalakkhaṇaṃ rūpan"ti evaṃ saṅkhepato nāmarūpaṃ vavatthapeti. Samathayānikavasenetaṃ vuttaṃ. Vipassanāyāniko pana catudhātuvavatthānamukhena bhūtupādāyarūpāni paricchinditvā "sabbametaṃ ruppanato rūpan"ti passati. Tato evaṃ paricchinnarūpassa cakkhvādīni nissāya pavattamānā arūpadhammā āpāthamāgacchanti, tato sabbepi te arūpadhamme namanalakkhaṇena ekato katvā "idaṃ nāman"ti passati, so "idaṃ nāmaṃ, idaṃ rūpan"ti dvedhā vavatthapeti. Evaṃ vavatthapetvā "nāmarūpato uddhaṃ añño satto vā puggalo vā devo vā brāhmā vā natthī"ti passati.

Yathā hi aṅgasambhārā hoti saddo ratho iti