@3 khu. paṭi. 31/50/7/56 Rūpakkhandhassa udayaṃ passati, nibbattilakkhaṇaṃ passantopi rūpakkhandhassa udayaṃ passati. Evaṃ pañcahākārehi rūpakkhandhassa udayaṃ passati. "avijjānirodhā rūpanirodho, taṇhākammaāhāranirodhā rūpanirodho"ti paccayanirodhadassanena rūpakkhandhassa vayaṃ passati, vipariṇāmalakkhaṇaṃ passantopi rūpakkhandhassa vayaṃ passatīti evaṃ pañcahākārehi rūpakkhandhassa vayaṃ passati.

Tathā "avijjāsamudayā vedanāsamudayo, taṇhākammaphassasamudayā vedanāsamudayo"ti paccayāyattatādassanena vedanākkhandhassa udayaṃ passati, nibbattilakkhaṇaṃ passantopi vedanākkhandhassa udayaṃ passati, "avijjānirodhā vedanānirodho, taṇhākammaphassanirodhā vedanānirodho"ti paccayanirodhadassanena vedanākkhandhassa vayaṃ passati, vipariṇāmalakkhaṇaṃ passantopi vedanākkhandhassa vayaṃ passati. Evaṃ saññākkhandhādīsupi.

Ayaṃ pana viseso:- viññāṇakkhandhassa phassaṭṭhāne "nāmarūpasamudayā, nāmanirodhā"ti yojetabbaṃ. Evaṃ ekekasmiṃ khandhe paccayasamudayavasena ca nibbattilakkhaṇavasena ca paccayanirodhavasena ca vipariṇāmalakkhaṇavasena ca udayabbayadassanena ca dasa dasa katvā paññāsa lakkhaṇāni vuttāni, tesaṃ vasena "evampi rūpassa udayo, evampi rūpassa vayo"ti paccayato ceva khaṇato ca vitthārena manasikāraṃ karoti.

Tassevaṃ karoto "iti kira ime dhammā ahutvā sambhonti, hutvā paṭiventī"ti ñāṇaṃ visuddhaṃ hoti. "evaṃ kira ime dhammā anuppannā uppajjanti, uppannā nirujajhantī"ti niccanavā hutvā saṅkhārā upaṭṭhahanti. Na kevalañca niccanavā, sūriyuggamane ussāvabindu viya udakabubbuḷo viya udake daṇḍarāji viya āragge sāsapo viya vijjuppādo viya ca parittaṭṭhāyino, māyāmarīcisupinālātacakkagandhabbanagara pheṇukadaliādayo viya assārā nissārā viya hutvā upaṭṭhahanti. Ettāvatā ca pana anena "vayadhammameva uppajjati, uppannañca vayaṃ upetī"ti iminā ākārena sammasanapaññāya lakkhaṇāni

เล่มที่ ๓๐ ขุททกนิกาย จูฬนิทเทส๒๐๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “ขัคควิสาณสุตตนิทเทส”