@5 vi. mahā. 5/348/151 6 saṃ. sa. 15/4/3 7 Ma. u. 14/379/324

@8 dī. mahā. 10/377/251, Ma. mū. 12/110/79, khu. khu. 25/2 9 khu. dha. 25/53/26

Yadi muddhāyātiādīsu muddhāti aṅgulipabbesu saññaṃ ṭhapetvā hatthamuddhāya gaṇanā. Gaṇanāti acchiddagaṇanā. Saṅkhānanti piṇḍagaṇanā. Yāya khettaṃ oloketvā "idha ettakā vīhī bhavissanti, "rukkhaṃ oloketvā "idha ettakāni phalāni bhavissanti, "ākāsaṃ oloketvā "ime ākāse sakuṇā ettakā nāma bhavissantī"ti jānanti. Kasīti kasikammaṃ. Vaṇijjāti jaṅgha vaṇijjathalavaṇijjādivaṇippatho. Gorakkhanti attano vā paresaṃ vā gāvo rakkhitvā pañcagorasavikkayena jīvanakammaṃ. Issattho vuccati āvudhaṃ gahetvā upaṭṭhānakammaṃ. Rājaporisanti vinā āvudhena rājakammaṃ katvā rājupaṭṭhānaṃ. Sippaññataranti gahitāvasesahatthiassasippādi.

Sītassa purakkhatoti lakkhaṃ viya sarassa sītassa purato ṭhito, sītena bādhiyamānoti attho. Uṇhepi eseva nayo. Ḍaṃsādīsu ḍaṃsāti piṅgalamakkhikā. Makasāti sabbamakkhikā. Sarīsapāti ye keci saritvā gacchanti. Rissamānoti pīḷiyamāno ruppamāno ghaṭṭiyamāno. Miyyamānoti maramāno. Ayaṃ bhikkhaveti bhikkhave ayaṃ muddhādīhi jīvikakappanaṃ āgamma sītādipaccayo ābādho. Kāmānaṃ ādīnavoti kāmesu upaddavo, upasaggoti attho. Sandiṭṭhikoti paccakakho sāmaṃ passitabbo. Dukkhakkhandhoti dukkharāsi. Kāmahetūtiādīsu paccayaṭṭhena kāmā assa hetūti kāmahetu. Mūlaṭṭhena kāmā nidānamassāti kāmanidāno. Liṅgavipallāsena pana "kāmanidānan"ti vutto. Kāraṇaṭṭhena kāmā adhikaraṇaṃ assāti kāmādhikaraṇo. Liṅgavipallāseneva pana "kāmādhikaraṇan"ti vutto. Kāmānameva hetūti idaṃ niyamavacanaṃ kāmapaccayā uppajjatiyevāti attho.

เล่มที่ ๓๐ ขุททกนิกาย จูฬนิทเทส๒๔๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “ขัคควิสาณสุตตนิทเทส”