ในวิปัสสนามรรคและผลเหล่านั้น วิปัสสนาชื่อว่าลักขณูปนิชฌาน เพราะเข้าไปเพ่งซึ่งลักษณะมีอนิจจลักษณะเป็นต้น, มรรคชื่อว่าลักขณูปนิชฌาน เพราะกิจทำด้วยวิปัสสนาสำเร็จด้วยมรรค, ส่วนผลชื่อว่าลักขณูปนิชฌาน เพราะอรรถว่าเข้าไปเพ่งนิโรธสัจอันเป็นลักษณะที่จริงแท้.

ในฌานทั้งสองนั้น ในส่วนเบื้องต้นนี้ ท่านประสงค์เอาอารัมมณูปนิชฌาน.

ในขณะแห่งโลกุตรมรรค ท่านประสงค์เอาลักขณูปนิชฌาน, เพราะฉะนั้น พึงทราบว่า ชื่อว่าฌาน เพราะเข้าไปเพ่งอารมณ์, เข้าไปเพ่งลักขณะ และเข้าไปเพ่งธรรมเป็นข้าศึก.

บทว่า อุปสมฺปชฺช คือ เข้าถึง. อธิบายว่า บรรลุแล้ว.