ทั้งสองนั้นจะละได้เมื่อไร? ละได้ในขณะอุปจารแห่งฌาน ๔.

จริงอยู่ โสมนัสละได้ในขณะอุปจารแห่งฌานที่ ๔ เท่านั้น, ทุกข์โทมนัส สุขละได้ในขณะอุปจารแห่งฌานที่ ๑ ที่ ๒ และที่ ๓. เมื่อท่านไม่กล่าวฌานเหล่านี้ตามลำดับแห่งการละอย่างนี้ แต่ในอินทริยวิภังค์๑๖- พึงทราบการละสุข ทุกข์ โสมนัสและโทมนัสไว้ในที่นี้ตามลำดับแห่งอุทเทสของอินทรีย์ทั้งหลาย. ____________________________ ๑๖- อภิ. วิ. เล่ม ๓๕/ข้อ ๒๓๖

ผิว่า สุข ทุกข์ โสมนัสและโทมนัสเหล่านี้ละได้ในขณะอุปจารแห่งฌานนั้นๆ ไซร้, เมื่อเป็นเช่นนั้น เหตุไรท่านจึงกล่าวนิโรธนั้นไว้ในฌานอย่างนี้ว่า ๑๗-

ก็ทุกขินทรีย์เกิดแล้วย่อมดับไม่มีเหลือในที่ไหน.