ลักษณะที่จริงแท้ คือความเป็นของแข็งเป็นลักษณะแห่งปฐวีธาตุ, การไหลไปเป็นลักษณะแห่งอาโปธาตุ, ความเป็นของร้อนเป็นลักษณะแห่งเตโชธาตุ, การขยายตัวไปมาเป็นลักษณะแห่งวาโยธาตุ การสัมผัสไม่ได้เป็นลักษณะแห่งอากาศธาตุ, การรู้แจ้งเป็นลักษณะแห่งวิญญาณธาตุ.

การสลายไปเป็นลักษณะแห่งรูป, การเสวยอารมณ์เป็นลักษณะแห่งเวทนา, การรู้พร้อมเป็นลักษณะแห่งสัญญา, การปรุงแต่งเป็นลักษณะแห่งสังขาร, การรู้แจ้งเป็นลักษณะแห่งวิญญาณ.

การยกขึ้นเป็นลักษณะแห่งวิตก, การเคล้าคลึงเป็นลักษณะแห่งวิจาร, การซ่านไปเป็นลักษณะแห่งปีติ, การยินดีเป็นลักษณะแห่งความสุข, การไม่ฟุ้งซ่านเป็นลักษณะแห่งความที่จิตมีอารมณ์เดียว, ความถูกต้องเป็นลักษณะแห่งผัสสะ.

การน้อมใจเชื่อเป็นลักษณะแห่งสัทธินทรีย์, การประคองไว้เป็นลักษณะแห่งวีริยินทรีย์, การตั้งมั่นเป็นลักษณะแห่งสตินทรีย์, การไม่ฟุ้งซ่านเป็นลักษณะแห่งสมาธินทรีย์, การรู้ทั่วเป็นลักษณะแห่งปัญญินทรีย์.

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๑,๑๓๔

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “สีลมยญาณนิทเทส”