รูปปัจจุบันมีสมุฏฐานจากวิถีจิตดวงเดียวกัน ชวนจิตดวงเดียวกันและสมาบัติอย่างเดียวกันอันเกิดแต่จิต, รูปอดีตก่อนจากนั้น, รูปอนาคตมีในภายหลัง. ประเภทแห่งรูปมีรูปอดีตเป็นต้น ย่อมไม่มีด้วยสามารถสันตติ เฉพาะอย่างแห่งกรรมสมุฏฐาน.

พึงทราบความที่รูปนั้นมีรูปอดีตเป็นต้น ด้วยสามารถการอุปถัมภ์แห่งสมุฏฐานจากอุตุอาหารและจิตเหล่านั้น.

พึงทราบด้วยสามารถสมัย ได้แก่ รูปอันมีสมัยนั้นๆ เป็นไปด้วยสามารถการสืบต่อกันในสมัยทั้งหลายมีครู่หนึ่ง เวลาเช้า เวลาเย็น กลางคืนและกลางวันเป็นต้น ชื่อว่ารูปปัจจุบัน. ก่อนจากนั้นเป็นอดีต, หลังจากนั้นเป็นอนาคต.

พึงทราบด้วยสามารถขณะ รูปปัจจุบันเนื่องด้วย ๓ ขณะมีอุปาทะเป็นต้น, ต่อจากนั้นเป็นอนาคต, หลังจากนั้นเป็นอดีต.

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๑,๓๒๘

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “สัมมสนญาณนิทเทส”