พึงทราบความต่างแห่งเวทนาภายในและภายนอก ด้วยสามารถเวทนาภายในของตนนั่นเอง.

พึงทราบความหยาบและความละเอียดของเวทนา ด้วยสามารถแห่งชาติ สภาวะ บุคคล โลกิยะและโลกุตระ ที่ท่านกล่าวไว้ในวิภังค์ ๔- โดยนัยมีอาทิว่า เวทนาเป็นอกุศลหยาบ, เวทนาเป็นกุศลและอัพยากฤตละเอียด. ____________________________ ๔- อภิ. วิ. เล่ม ๓๕/ข้อ ๑๑

พึงทราบเวทนาด้วยสามารถแห่งชาติดังต่อไปนี้.

เวทนาเป็นอกุศล เป็นไปเพื่อความไม่สงบ เพราะเป็นกิริยเหตุอันมีโทษ และเพราะกิเลสทำให้เดือดร้อน เพราะเหตุนั้นจึงเป็นเวทนาหยาบกว่าเวทนาที่เป็นกุศล, เป็นเวทนาหยาบกว่าวิบากอัพยากฤต เพราะมีความขวนขวาย มีความอุตสาหะ มีวิบาก โดยกิเลสทำให้เดือดร้อนและโดยมีโทษ, เวทนาเป็นเวทนาหยาบกว่ากิริยาอัพยากฤต เพราะมีวิบาก โดยกิเลสทำให้เดือดร้อน โดยมีพยาบาทและโดยมีโทษ.

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๑,๓๓๗

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “สัมมสนญาณนิทเทส”