จริงอยู่ ท่านสงเคราะห์ขันธ์ ๔ และธรรมมีผัสสะเป็นต้นทั้งหมดเข้าด้วยกันอย่างนี้.

โดยนัยนี้ แม้ในบทที่เหลือ พึงทราบความดังต่อไปนี้.

สมาธิที่ได้เพราะทำวีริยะ จิตตะ วีมังสาให้เป็นอธิบดี ท่านกล่าวว่า วีมังสาสมาธิเหมือนอย่างสมาธิที่ได้เพราะทำฉันทะให้เป็นอธิบดี ท่านกล่าวว่าฉันทสมาธิ ฉะนั้น.

ในอิทธิบาทหนึ่งๆ ธรรมอย่างละ ๓ๆ #- คือ มีฉันทะเป็นต้น มีวีริยะเป็นต้น มีจิตตะเป็นต้น มีวีมังสาเป็นต้น ท่านกล่าวว่า อิทธิบ้าง อิทธิบาทบ้างด้วยประการฉะนี้. ส่วนขันธ์ ๔ อย่างสัมปยุตกันที่เหลือเป็นอิทธิบาทอย่างเดียว. ____________________________ #- มีฉันทะเป็นต้น ได้แก่ ธรรม ๓ คือ วีริยะ จิตตะ วีมังสา เกิดร่วมกับฉันทะที่เป็นประธาน เรียกว่าฉันทสมาธิ.

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๑,๗๓๗

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “อิทธิวิธญาณนิทเทส”