บทว่า อากาเสปิ ปลฺลงฺเกน จงฺกมติ - เหาะไปในอากาศก็ได้ คือไปโดยนั่งขัดสมาธิโดยรอบบนอากาศก็ได้.

บทว่า ปกฺขี สกุโณ คือ นกมีปีก มิใช่นกที่มีปีกไม่สมบูรณ์หรือนกปีกหัก. เพราะว่า นกเช่นนั้นไม่สามารถบินไปบนอากาศได้. ภิกษุผู้ประสงค์จะไปในอากาศอย่างนี้เข้าปฐวีกสิณ ครั้นออกแล้ว. หากปรารถนาจะนั่งไป. ควรกำหนดที่ขนาดบัลลังก์ทำบริกรรมแล้วอธิฏฐานโดยนัยดังกล่าวแล้ว.

หากประสงค์จะนอนไป ควรกำหนดขนาดเตียง. หากประสงค์จะเดินไป ควรกำหนดระยะทาง. ครั้นกำหนดที่ตามสมควรอย่างนี้ด้วยประการฉะนี้ แล้วควรอธิฏฐานว่าขออากาศจงเป็นแผ่นดินโดยนัยดังกล่าวแล้วนั่นแหละ. อากาศก็จะเป็นแผ่นดินพร้อมกับอธิฏฐานนั่นเอง.

อนึ่ง ภิกษุประสงค์จะไปในอากาศควรได้ทิพจักษุด้วย. เพราะเหตุไร? เพราะในระหว่างย่อมมีภูเขาและต้นไม้เป็นต้น อันเกิดตามฤดูกาล. หรือนาคและครุฑเป็นต้น หวงห้าม สร้างไว้. เพื่อจะได้เห็นสิ่งเหล่านั้น. ก็ครั้นเห็นสิ่งเหล่านั้นแล้วควรทำอย่างไร? ควรเข้าฌานเป็นบาท ครั้นออกแล้วทำบริกรรมว่า ขอจงเป็นอากาศเถิดแล้วอธิฏฐาน.

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๑,๗๖๑

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “อิทธิวิธญาณนิทเทส”