จิตฺตเชน หิ รูเปน อิธ ทิฏฺเฐน สิชฺฌติ อทิฏฺฐสฺสาปิ รูปสฺส วิญฺญาณํ ปจฺจโย อิติ. ความจริง วิญญาณย่อมสำเร็จด้วยรูป อันเกิดแต่ จิตเห็นแล้ว ในที่นี้ วิญญาณเป็นปัจจัยแก่รูปแม้ ที่ไม่เห็น. บทว่า นามรูปปจฺจยา สฬายตนํ - เพราะนามรูปเป็นปัจจัยจึงมีสฬายตนะ นามได้กล่าวแล้ว. แต่รูปในที่นี้ โดยนิยมมี ๑๑ อย่าง คือ มหาภูตรูป ๔ วัตถุ ๖ ชีวิตินทรีย์ ๑. อายตนะ ๖ คือ จักขายตนะ ๑ โสตายตนะ ๑ ฆานายตนะ ๑ ชิวหายตนะ ๑ กายายตนะ ๑ มนายตนะ ๑.

ในบทนั้น พึงมีคำถามว่า ข้อนั้นจะพึงรู้ได้อย่างไรว่า นามรูปเป็นปัจจัยแก่สฬายตนะ.

ตอบว่า รู้ได้เพราะมีในความเป็นนามรูป.

จริงอยู่ อายตนะนั้นๆ ย่อมมีในความเป็นแห่งนามและรูปนั้นๆ. มิใช่มีในที่อื่น.