หากสัตว์ผู้ใดผู้หนึ่งถือเอาส่วนของคนอื่นที่เขาไม่ให้. ว่ากล่าวสองครั้ง ในครั้งที่สามประหารด้วยฝ่ามือ ก้อนดินและท่อนไม้. สัตว์เหล่านั้น เมื่อเกิดมีการลักทรัพย์ พูดติเตียน พูดเท็จ ทำร้ายร่างกายขึ้น จึงประชุมกันคิดว่า ถ้ากระไรพวกเราควรยกย่องสัตว์ผู้หนึ่ง. เราจักเพิ่มส่วนแห่งข้าวสาลีให้แก่ผู้ที่พึงข่มผู้ที่ควรข่ม พึงติเตียนผู้ที่ควรติเตียน พึงขับไล่ผู้ที่ควรขับไล่ โดยชอบของพวกเรา.
ก็เมื่อสัตว์ทั้งหลายทำความตกลงกันอย่างนี้แล้ว ในกัปนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้านี้แหละยังเป็นพระโพธิสัตว์ มีรูปงามกว่า น่าดูกว่า มีศักดิ์ใหญ่กว่า สัตว์เหล่านั้นในสมัยนั้นสมบูรณ์ด้วยปัญญา มีกำลังสามารถเพื่อจะทำการข่มและยกย่องได้. สัตว์เหล่านั้นจึงพากันเข้าไปหาพระโพธิสัตว์นั้น วิงวอนยกย่อง.
พระโพธิสัตว์นั้นปรากฏด้วยนาม ๓ คือชื่อว่ามหาสมมต เพราะมหาชนสมมต ๑. ชื่อว่าขัตติยะ เพราะเป็นอธิบดีแห่งเขตทั้งหลาย ๑. ชื่อว่าราชา เพราะให้สัตว์ทั้งหลายเหล่าอื่นยินดีโดยธรรมเสมอ ๑.
พระโพธิสัตว์เป็นบุรุษคนแรกในฐานะเป็นอัจฉริยบุรุษในโลก. เมื่อทำพระโพธิสัตว์ให้เป็นอาทิบุรุษ ดำรงในขัตติยมณฑล แล้ววรรณะทั้งหลายมีพราหมณ์เป็นต้น ก็ตั้งขึ้นตามลำดับ.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที