บทว่า จิรรตฺตปีฬิโต - ถูกทุกข์บีบคั้นมานาน คือถูกทุกข์เบียดเบียนเสียดสีมาตลอดกาลนาน.

บทว่า คธิโต - โลกสันนิวาสติดใจ คืออยากด้วยความติดใจหรือผูกด้วยเครื่องผูกคืออภิชฌากายคันถะ.

บทว่า นิจฺจํ ปิปาสิโต - กระหายอยู่เป็นนิจ คืออยาก กระหายเพื่อจะดื่ม เพื่อจะบริโภค ความกระหายนั่นแหละคือตัณหา. ความกระหายไม่มีระหว่าง ชื่อว่าความกระหาย คือตัณหา.

บทว่า อนฺโธ - โลกสันนิวาสเป็นโลกบอด ชื่อว่าบอด เพราะไม่มีปัญญาที่ชื่อว่าเป็นจักษุเพราะอรรถว่าเห็น. ปัญญานั่นแหละย่อมเห็นสภาวธรรม.

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๒,๐๑๒

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “มหากรุณาสมาปัตติญาณนิทเทส”