อนึ่ง เพราะกิเลสทั้งหลาย แม้เกิดโดยความเป็นอนันตรปัจจัยเป็นต้น ก็ชื่อว่าย่อมอยู่เหมือนกัน. ฉะนั้นจึงชื่อว่ากิเลสวัตถุ เพราะเป็นที่อยู่ของกิเลสทั้งหลาย.

ชื่อว่าโลภะ เพราะเป็นเหตุได้ หรือย่อมได้ด้วยตนเอง หรือเพียงได้เท่านั้น. ชื่อว่าโทสะ เพราะเป็นเหตุประทุษร้าย หรือประทุษร้ายด้วยตนเอง หรือเพียงประทุษร้ายเท่านั้น. ชื่อว่าโมหะ เพราะเป็นเหตุหลง หรือหลงด้วยตนเอง หรือเพียงความหลงเท่านั้น. ชื่อว่ามานะ เพราะสำคัญ.

บทมี ทิฏฐิ เป็นต้นมีอรรถดังกล่าวแล้ว.

ชื่อว่าอหิริกะ เพราะไม่ละอาย. ความเป็นผู้ไม่ละอายนั้น ชื่อว่าอหิริกะ. ชื่อว่าอโนตตัปปะ เพราะไม่เกรงกลัว. ความเป็นผู้ไม่เกรงกลัวนั้น ชื่อว่าอโนตตัปปะ.

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๒,๐๘๕

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “มหากรุณาสมาปัตติญาณนิทเทส”