ในบทเหล่านั้น พึงทราบความดังต่อไปนี้

โลกพร้อมทั้งเทวดาชื่อว่า สเทวกสฺส. พร้อมทั้งมารชื่อว่า สมารกสฺส. พร้อมทั้งพรหมชื่อว่า สพฺรหฺมกสฺส. พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ชื่อว่า สสฺสมณพฺราหฺมณิยา. หมู่สัตว์พร้อมด้วยเทวดาและมนุษย์ชื่อว่า สเทวมนุสฺสาย.

บทว่า ปชา นี้เป็นคำกล่าวโดยปริยายของสัตวโลก เพราะเป็นผู้เกิดแล้ว.

ในบทนั้นพึงทราบ การถือเอากามวจรเทพ ๕ ด้วยคำว่าพร้อมทั้งเทวโลก. ถือเอากามาวจรเทพที่ ๖ ด้วยคำว่าพร้อมทั้งมารโลก. ถือเอาพวกพรหมมีพรหมกายิกาเป็นต้นด้วยคำว่าพร้อมทั้งพรหมโลก. ถือเอาสมณพราหมณ์ผู้เป็นข้าศึกศัตรูของศาสนา และถือเอาสมณพราหมณ์ผู้สงบ ผู้ลอยบาปแล้ว ด้วยคำว่าพร้อมทั้งสมณพราหมณ์. ถือเอาสัตวโลกด้วยคำว่าปชา. ถือเอาสมมติเทพและมนุษย์ที่เหลือด้วยคำว่าพร้อมทั้งเทวดาและมนุษย์.

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๒,๑๑๐

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “สัพพัญญุตญาณนิทเทส”