ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ๓ อย่างเหล่านี้แหละเป็นสังขตลักษณะของสังขตธรรม. ____________________________ ๕- องฺ. ติก. เล่ม ๒๐/ข้อ ๔๘๖

ด้วยบทนี้แสดงถึงความไม่มีลักษณะ ๒ ที่เหลือในขณะเกิด ลักษณะ ๒ ที่เหลือในขณะตั้งอยู่ ลักษณะ ๒ ที่เหลือในขณะดับ.

อนึ่ง ในบทนี้ท่านกล่าวถึงลักษณะมีความเกิดเป็นต้นแห่งชาติ และชรามรณะโดยไปยาลมุข (ละข้อความ). ลักษณะนั้นละชาติชราและมรณะเสีย เพราะความสูญจากความแปรปรวนจึงพลาดไปด้วยคำแห่งนัยอันมีภพเป็นที่สุดและด้วยลัทธิที่ไม่พูดถึงความเกิดเป็นต้นแห่งความเกิดเป็นต้น แต่เพราะตกไปในกระแสแห่งลักษณะพึงทราบว่าท่านเขียนทำให้ตกไปในกระแส.

อนึ่ง ท่านกล่าวว่าในอภิธรรมมิได้ยกขึ้นว่า ๖- องค์แห่งฌานแม้ได้ในสังคหวารแห่งมโนธาตุและมโนวิญญาณธาตุอันเป็นอเหตุกวิบาก ก็ตกไปในกระแสแห่งวิญญาณ ๕ ฉันใด แม้ในที่นี้ก็พึงทราบความที่ลักษณะตกไปในกระแสฉันนั้น.

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๓,๑๑๙

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๐. สุญกถา”