ความตรึก ความตรึกตรองอันประกอบด้วยอัพยาปาทะ ฯลฯ สัมมาสังกัปปะ เรียกว่าอัพยาปาทธาตุ, ความมีไมตรี อาการที่มีไมตรี สภาพที่มีไมตรีในสัตว์ทั้งหลาย เมตตาเจโตวิมุตติ นี้เรียกว่าอัพยาปาทธาตุ.

ความตรึก ความตรึกตรองอันประกอบด้วยอวิหิงสา ฯลฯ สัมมาสังกัปปะ เรียกว่าอวิหิงสาธาตุ, ความกรุณา อาการที่กรุณา สภาพที่กรุณาในสัตว์ทั้งหลาย กรุณาเจโตวิมุตติ นี้เรียกว่า อวิหิงสาธาตุ. ๔- ____________________________ ๔- อภิ. วิ. เล่ม ๓๕/ข้อ ๑๒๒

รูปธาตุและอรูปธาตุได้กล่าวไว้แล้วแล.

นิพพาน เรียกว่านิโรธธาตุ. อกุสลจิตตุปบาท ๑๒ เรียกว่าหีนาธาตุ, ธรรมที่เป็นไปในภูมิ ๓ ที่เหลือ เรียกว่ามัชฌิมาธาตุ, โลกุตรธรรม ๙ เรียกว่าปณีตาธาตุ.

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๓๗๙

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “อภิญเญยยนิทเทส”