๓๒. มตฺถลุงฺคํ - มันสมอง ได้แก่ กองแห่งเยื่อรวมกันแล้วมีจำนวน ๔ ก้อน ตั้งอยู่ที่รอยเย็บ ๔ แห่งภายในกะโหลกศีรษะ. อายตนะ ๑๒
[๗] วิสัชนา ๑๒ มีวิสัชนาในจักขายตนะเป็นต้น พระธรรมเสนาบดีสารีบุตรแสดงด้วยสามารถแห่งอายตนะ ๑๒.
ชื่อว่าอายตนะ เพราะสืบต่อ, ชื่อว่าอายตนะ เพราะสืบต่อแห่งการมา, และชื่อว่าอายตนะ เพราะนำไปซึ่งการสืบต่อ.
มีคำอธิบาย ท่านกล่าวไว้ว่า จริงอยู่ ธรรมคือจิตและเจตสิก ในบรรดาจักขุและรูปเป็นต้นเป็นทวารและอารมณ์นั้นๆ ย่อมมา ย่อมตั้งขึ้น ย่อมสืบต่อ คือย่อมพยายามโดยกิจของตนๆ มีการเสวยอารมณ์เป็นต้น.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที