บ่อเกิด ท่านเรียกว่าอายตนะ ได้ในคำเป็นต้นว่า สุวณฺณายตนํ - บ่อทอง, รชตายตนํ - บ่อเงิน.

แต่ในทางศาสนา ที่เป็นที่ประชุมลง ท่านเรียกว่าอายตนะ ได้ในคำเป็นต้นว่า มโนรเม อายตเน เสวนฺติ นํ วิหงฺคมา เหล่าวิหคย่อมอาศัยต้นไม้นั้น ประชุมกันในที่เป็นที่รื่นรมย์ใจ. ๑-

ถิ่นเป็นที่เกิด ท่านเรียกว่าอายตนะ ได้ในคำเป็นต้นว่า ทกฺขิณาปโถ คุนฺนํ อายตนํ - ทักษิณาบถ ถิ่นเป็นที่เกิดแห่งโคทั้งหลาย.

การณะ ท่านเรียกว่าอายตนะ ได้ในคำเป็นต้นว่า ตตฺร ตเตรฺว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ อายตเน๒- เมื่ออายตนะคือเหตุเป็นเครื่องระลึกมีอยู่ เธอก็จะบรรลุผลในธรรมคืออภิญญานั้นๆ แน่นอน. ____________________________ ๑- องฺ. ปญฺจก. เล่ม ๒๒/ข้อ ๓๘ ๒- องฺ. ปญฺจก. เล่ม ๒๒/ข้อ ๒๓