[๖๘] บัดนี้ ท่านพระสารีบุตร เมื่อจะแสดงประเภทของภาวนา จึงกล่าวบทมีอาทิว่า เทฺว ภาวนา - ภาวนา ๒.

พึงทราบวินิจฉัยในบทว่า เทฺว ภาวนา ดังต่อไปนี้

วัฏฏะ ท่านกล่าวว่าโลก เพราะอรรถว่าแตกสลายไป, ชื่อว่าโลกิยา เพราะอรรถว่าประกอบแล้วในโลก ด้วยความเกี่ยวเนื่องกันในวัฏฏะนั้น, การเจริญธรรมอันเป็นโลกิยะ ชื่อว่าโลกิยา.

แม้ท่านจะกล่าวว่าการเจริญธรรมโดยโวหารก็จริง, ถึงดังนั้น ก็ไม่มีการเจริญแยกออกจากธรรมเหล่านั้น. เพราะท่านเจริญธรรมเหล่านั้นนั่นเอง จึงเรียกว่าภาวนา.

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๗๕๘

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “จตุตถภาณวาร - ภาเวตัพพนิทเทส”