ด้วยเหตุนั้น ท่านจึงกล่าวไว้ว่า

ทุกข์นี้ย่อมบีบคั้นกาย และให้เกิดทุกข์ใจยิ่งขึ้น

เพราะฉะนั้น ท่านจึงกล่าวโดยวิเศษว่า ทุกฺขํ.

โทมนัสสะเป็นทุกข์ ได้แก่ ทุกข์ทางใจมีลักษณะบีบคั้นทางใจ.