เนกขัมมสังกัปปะเป็นต้นเหล่านี้ต่างกันในส่วนเบื้องต้น เพราะการเกิดขึ้นต่างกันด้วยอำนาจวิปัสสนาและฌาน, แต่ความดำริที่ เป็นกุศลอย่างเดียวเท่านั้น ยังองค์มรรคให้บริบูรณ์ด้วยทำการไม่เกิดให้สำเร็จ เพราะตัดเหตุแห่งความดำริที่เป็นอกุศลซึ่งเกิดขึ้นในฐานะ ๓ เหล่านี้ ในขณะแห่งมรรคเกิดขึ้น. นี้ชื่อว่าสัมมาสังกัปปะ.

พึงทราบวินิจฉัยในสัมมาวาจานิทเทสดังต่อไปนี้.

เพราะภิกษุเว้นจากมุสาวาทด้วยจิตอื่น เว้นจากปิสุณาวาจาเป็นต้น ด้วยจิตอื่นๆ ฉะนั้นการเว้น ๔ อย่างเหล่านี้จึงต่างกันในส่วนเบื้องต้น, แต่ในขณะแห่งมรรค การเว้นที่เป็นกุศลกล่าวคือสัมมาวาจาอย่างเดียวเท่านั้น ยังองค์มรรค ๘ ให้บริบูรณ์ด้วยสามารถทำความไม่เกิดให้สำเร็จได้ เพราะตัดทางแห่งเจตนาอันเป็นอกุศลและความเป็นผู้ทุศีล ๔ อย่างกล่าวคือมิจฉาวาจา ย่อมเกิดขึ้น. นี้ชื่อว่าสัมมาวาจา.

พึงทราบวินิจฉัยในสัมมากัมมันตนิทเทสดังต่อไปนี้.