กุศลอกุศลเสวยรสอารมณ์แล้วดับไป คือเสพแล้วก็ปราศไป และสังขตธรรมที่เหลือ กล่าวคือเข้าถึงลักษณะ ๓ มีอุปปาทะเป็นต้นแล้วดับไปคือเสพแล้ว เป็นไปทั่วแล้ว ชื่อว่า ภูตาปคตุปฺปนฺนํ.

ชื่อว่า โอกาสกตุปฺปนฺนํ เพราะห้ามกรรมอันเป็นวิบากอื่นที่มีอยู่แม้ในอดีต ดังที่ท่านกล่าวไว้โดยนัยมีอาทิอย่างนี้ว่า กรรมที่ผู้นั้นได้ทำไว้แล้วในชาติก่อน ๔- แล้วทำโอกาสแห่งวิบากของตนตั้งอยู่ และเพราะวิบากอันเป็นโอกาสที่ตนทำไว้แล้วอย่างนั้น แม้ยังไม่เกิดก็จะเกิดขึ้นโดยส่วนเดียวในโอกาสที่ตนทำไว้อย่างนั้น. ____________________________ ๔- ม. อุ. เล่ม ๑๔/ข้อ ๔๗๑

อกุศลที่ยังไม่ถอนในภูมิ ๓ นั้นๆ ชื่อว่า ภูมิลทฺธุปฺปนฺนํ.

อนึ่ง ในบทนี้พึงทราบความต่างกันของภูมิ และภูมิลัทธะ - ภูมิอันได้แล้ว