เย ปนเต เนรยิกา "เนวุฏฺฐานผลูปชีวิโน น ปุญฺญผลูปชีวิโน"ติ วุตฺตา, เตสํ โก อาหาโรติ? เตสํ กมฺมเมว อาหาโรติ. กึ ปญฺจ อาหารา อตฺถีติ? "ปญฺจ, น ปญฺจา"ติ อิทํ น วตฺตพฺพํ. นนุ "ปจฺจโย อาหาโร"ติ วุตฺโต, ตสฺมา เยน กมฺเมน เต นิรเย นิพฺพตฺตา, ตเทว เตสํ ฐิติปจฺจยตฺตา อาหาโร. ยํ สนฺธาย อิทํ วุตฺตํ "น จ ตาว กาลํ กโรติ, ยาว น ตํ ปาปกมฺมํ พฺยนฺตีโหตี"ติ. ๓- ตสฺมา อาหารฏฺฐิติกาติ ปจฺจยฏฺฐิติกาติ อตฺโถ. กวฬิงฺการาหารํ อารพฺภาติ เจตฺถ วิวาโท น กาตพฺโพ. มุเข อุปฺปนฺนเขโฬปิ หิ เตสํ อาหารกิจฺจํ สาเธติ. เขโฬ หิ นิรเย ทุกฺขเวทนีโย หุตฺวา ปจฺจโย โหติ, สคฺเค สุขเวทนีโย. อิติ กามภเว นิปฺปริยาเยน จตฺตาโร อาหารา, รูปารูปภเวสุ ฐเปตฺวา อสญฺญภวํ เสสานํ ตโย, อสญฺญานญฺเจว อวเสสานญฺจ ปจฺจยาหาโรติ อิมินา อาหาเรน สพฺเพ สตฺตา อาหารฏฺฐิติกา.

สพฺเพ สตฺตาติ จ ปุคฺคลาธิฏฺฐานา ธมฺมเทสนา, สพฺเพ สงฺขาราติ อธิปฺปาโย. ภควโตปิ หิ ธมฺมปุคฺคลานํ วเสน ๒- จตุพฺพิธา เทสนา ธมฺมาธิฏฺฐานา ธมฺมเทสนา, ธมฺมาธิฏฺฐานา ปุคฺคลเทสนา, ปุคฺคลาธิฏฺฐานา ปุคฺคลเทสนา, ปุคฺคลาธิฏฺฐานา ธมฺมเทสนาติ. "นาหํ ภิกฺขเว อญฺญํ เอกธมฺมมฺปิ สมนุปสฺสามิ, ยํ เอวํ ภาวิตํ กมฺมนิยํ โหติ, ยถยิทํ จิตฺตํ. ภิกฺขเว ภาวิตํ กมฺมนิยํ โหตี"ติ ๓- เอวรูปี ธมฺมาธิฏฺฐานา ธมฺมเทสนา. "อฏฺฐานเมตํ ภิกฺขเว อนวกาโส ยํ ทิฏฺฐิ- สมฺปนฺโน ปุคฺคโล กญฺจิ สงฺขารํ นิจฺจโต อุปคจฺเฉยฺย, เนตํ ฐานํ วิชฺชตี"ติ ๔-

@๓ องฺ. เอกก. ๒๐/๒๕๐/๔ ๔ องฺ.เอกก. ๒๐/๒๖๘/๒๘ ธมฺมาธิฏฺฐานา ปุคฺคลเทสนา. "เอกปุคฺคโล ภิกฺขเว โลเก อุปฺปชฺชมาโน อุปฺปชฺชติ พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย สุขาย เทวมนุสฺสานนฺ"ติ ๑- เอวรูปี ปุคฺคลาธิฏฺฐานา ปุคฺคลเทสนา. "เอกปุคฺคลสฺส ภิกฺขเว ปาตุภาวา มหโต จกฺขุสฺส ปาตุภาโว โหตี"ติ ๒- เอวรูปี ปุคฺคลาธิฏฺฐานา ธมฺมเทสนา. ตาสุ อิธ ปุคฺคลาธิฏฺฐานา ธมฺมเทสนา. อุปริ ยาว ทสกา ธมฺมานํเยว คหิตตฺตา สตฺตคฺคหเณน ธมฺมคฺคหณํ กตนฺติ เวทิตพฺพํ, วิเสเสน วา สตฺตสนฺตานปริยาปนฺน- ธมฺมานํเยว อธิเกน ญาเณน สภาวโต อุปปริกฺขิตพฺพตฺตา สตฺตคฺคหณํ กตนฺติ เวทิตพฺพํ, สงฺขาเร อุปาทาย สตฺโตติ ปญฺญตฺติมตฺตสมฺภวโต วา ผโลปจาเรน สงฺขารา "สตฺตา"ติ วุตฺตาติ เวทิตพฺพํ. น หิ โกจิ สตฺโต ปจฺจยฏฺฐิติโก อตฺถิ อญฺญตฺร สงฺขาเรหิ. โวหารวเสน ปน เอวํ วุจฺจติ เอวเมเตน ญาตปริญฺญา วุตฺตา โหติ.