[๑๓] อินฺทฺริยาทีนิ ทส วิสฺสชฺชนานิ ราสิกตฺวา อนุปุพฺพปฏิปาฏิวเสน นิทฺทิฏฺฐานิ. อธิปเตยฺยฏฺโฐติ อินฺทฏฺฐกรณวเสน อธิปติอตฺโถ. อกมฺปิยฏฺโฐติ ปฏิปกฺเขหิ กมฺเปตุํ อสกฺกุเณยฺยฏฺโฐ. นิยฺยานฏฺโฐติ โลกิยโลกุตฺตรานมฺปิ ปฏิปกฺขโต นิคฺคมนฏฺโฐ. เหตุฏฺโฐติ มิจฺฉาทิฏฺฐาทีนํ ปหานาย สมฺมาทิฏฺฐาทโย เหตูติ วา สพฺเพปิ สมฺมาทิฏฺฐาทโย นิพฺพานสมฺปาปกเหตูติ วา เหตุฏฺโฐ. สติปฏฺฐาเนสุ อารมฺมเณสุ โอกฺขนฺทิตฺวา ปกฺขนฺทิตฺวา อุปฏฺฐานโต อุปฏฺฐานํ, สติเยว อุปฏฺฐานํ สติปฏฺฐานํ. กายเวทนาจิตฺตธมฺเมสุ ปนสฺสา อสุภทุกฺขา- นิจฺจานตฺตาการคหณวเสน สุภสุขนิจฺจตฺตสญฺญาปหานกิจฺจสาธนวเสน จ ปวตฺติโต จตุธา เภโท โหติ. เอตานิ ปุพฺพภาเค นานาจิตฺเตสุ ลพฺภนฺติ, มคฺคกฺขเณ ปน เอกาเยว สติ จตฺตาริ นามานิ ลภติ. สมฺมปฺปธาเนสุ ปทหนฺติ เอเตนาติ ปธานํ, โสภนํ ปธานํ สมฺมปฺปธานํ, สมฺมา วา ปทหนฺติ เอเตนาติ สมฺมปฺปธานํ, โสภนํ วา ตํ กิเลสวิรูปตฺตวิรหโต ปธานํ จ หิตสุขนิปฺผาทกตฺเตน เสฏฺฐภาวาวหนโต ปธานภาวกรณโต วา สมฺมปฺปธานํ. วีริยสฺเสตํ อธิวจนํ. อุปฺปนฺนานุปฺปนฺนานํ อนุปฺปนฺนุปฺปนฺนานญฺจ อกุสลกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานานุปฺปตฺติอุปฺปาทฐิติกิจฺจสาธน- วเสน ปวตฺติโต ปนสฺส จตุธา เภโท โหติ. เอตานิปิ ปุพฺพภาเค นานาจิตฺเตสุ ลพฺภนฺติ, มคฺคกฺขเณ ปน เอกเมว วีริยํ จตฺตาริ นามานิ ลภติ. ปทหนฏฺโฐติ อุสฺสาหนฏฺโฐ. ปธานฏฺโฐติปิ ปาโฐ, โสเยวตฺโถ.

อิทฺธิปาทานนฺติ เอตฺถ ฉนฺทวีริยจิตฺตวีมํสาสุ เอเกโก อิชฺฌตีติ อิทฺธิ, สมิชฺฌติ นิปฺปชฺชตีติ อตฺโถ. อิชฺฌนฺติ วา เอตาย สตฺตา อิทฺธา วุทฺธา อุกฺกํสคตา โหนฺตีติ อิทฺธิ ปฐเมนตฺเถน อิทฺธิ เอว ปาโท อิทฺธิปาโท, อิทฺธิโกฏฺฐาโสติ อตฺโถ. ทุติเยนตฺเถน อิทฺธิยา ปาโทติ อิทฺธิปาโท. ปาโทติ ปติฏฺฐา, อธิคมุปาโยติ อตฺโถ. เตน หิ ยสฺมา อุปรูปริ วิเสสสงฺขาตํ อิทฺธึ ปชฺชนฺติ ปาปุณนฺติ, ตสฺมา ปาโทติ วุจฺจติ. เอเต ฉนฺทาทโย ปุพฺพภาเค. อธิปติวเสน นานาจิตฺเตสุ ลพฺภนฺติ, มคฺคกฺขเณ ปน สเหว ลพฺภนฺติ. อิชฺฌนฏฺโฐติ นิปฺผชฺชนฏฺโฐ ปติฏฺฐานฏฺโฐ. สจฺจานนฺติ จตุนฺนํ อริยสจฺจานํ. ตถฏฺโฐติ ยถาสภาวฏฺโฐ. อิมานิ อฏฺฐ วิสฺสชฺชนานิ โลกิยโลกุตฺตรมิสฺสกานิ. ปโยคานนฺติ ๑- จตุนฺนํ อริยมคฺคปโยคานํ. ปฏิปฺปสฺสทฺธฏฺโฐติ จตุนฺนํ อริยผลานํ ปฏิปฺปสฺสทฺธฏฺโฐ. มคฺคปโยโค หิ ผลกฺขเณ ปฏิปฺปสฺสทฺโธ โหติ นิฏฺฐิตกิจฺจตฺตา. มคฺคปโยคานํ ผโลทเยน ปฏิปฺปสฺสทฺธภาโว วา. ผลานํ สจฺฉิกิริยฏฺโฐติ อริยผลานํ ปจฺจเวกฺขณวเสน ปจฺจกฺขกรณฏฺโฐ. อารมฺมณสจฺฉิกิริยา วุตฺตา โหติ, ผลกฺขเณ ปฏิลาภสจฺฉิกิริยา วา. วิตกฺกาทีนิ ปญฺจ วิสฺสชฺชนานิ ฌานงฺควเสน นิทฺทิฏฺฐานิ. วิตกฺกนํ วิตกฺโก, อูหณนฺติ วุตฺตํ โหติ. วิจรณํ วิจาโร, อนุสญฺจรณนฺติ วุตฺตํ โหติ. อุปวิจารฏฺโฐติ อนุมชฺชนฏฺโฐ. อภิสนฺทนฏฺโฐติ เตมนฏฺโฐ สมาธิวเสน จิตฺตสฺส เอกคฺคฏฺโฐ.