[๑๕] เอกตฺตาทีนิ ทฺวาจตฺตาฬีส วิสฺสชฺชนานิ เอกตฺตสมฺพนฺเธน นิทฺทิฏฺฐานิ. เอกตฺเตติ เอการมฺมเณกตฺเต, เอการมฺมเณติ อตฺโถ. ปฐมชฺฌานวเสน ปกฺขนฺทนฏฺโฐ. ทุติยชฺฌานวเสน ปสีทนฏฺโฐ. ตติยชฺฌานวเสน สนฺติฏฺฐนฏฺโฐ. จตุตฺถชฺฌานวเสน มุจฺจนฏฺโฐ. ปจฺจเวกฺขณวเสน เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสนฏฺโฐ. ยานีกตตฺถาทโย ปญฺจ สมาธิสฺส วสีภาววิเสสา. ยานีกตฏฺโฐติ ยุตฺตยานสทิสกตฏฺโฐ. วตฺถุกตฏฺโฐติ ปติฏฺฐฏฺเฐน วตฺถุ วิย กตฏฺโฐ. อนุฏฺฐิตฏฺโฐติ ปจฺจุปติฏฺฐิตฏฺโฐ. ปริจิตฏฺโฐติ สมนฺตโต จิตฏฺโฐ. สุสมารทฺธฏฺโฐติ สุฏฺฐุ สมารทฺธฏฺโฐ, สุกตฏฺโฐติ อตฺโถ. อาวชฺชนสมาปชฺชนอธิฏฺฐานวุฏฺฐานปจฺจเวกฺขณวสิตาวเสน วา ปฏิปาฏิยา

พุชฺฌนฏฺฐาทีนิ จตฺตาริ ปทานิ โพชฺฌงฺควเสน วุตฺตานิ. โสตาปตฺติมคฺค- โพชฺฌงฺคานํ พุชฺฌนฏฺโฐ. สกทาคามิมคฺคโพชฺฌงฺคานํ อนุพุชฺฌนฏฺโฐ. อนาคามิมคฺคโพชฺฌงฺคานํ ปฏิพุชฺฌนฏฺโฐ. อรหตฺตมคฺคโพชฺฌงฺคานํ สมฺพุชฺฌนฏฺโฐ. วิปสฺสนาโพชฺฌงฺคานํ วา พุชฺฌนฏฺโฐ. ทสฺสนมคฺคโพชฺฌงฺคานํ อนุพุชฺฌนฏฺโฐ. ภาวนามคฺคโพชฺฌงฺคานํ ปฏิพุชฺฌนฏฺโฐ. ผลโพชฺฌงฺคานํ สมฺพุชฺฌนฏฺโฐ. ยถา- วุตฺตนเยเนว โพชฺฌงฺคานํ ตสฺส ตสฺส ปุคฺคลสฺส โพธนาทิกรเณน โพธนฏฺฐาทโย จตฺตาโร อตฺถา เวทิตพฺพา. ยถาวุตฺตานํเยว โพชฺฌงฺคานํ พุชฺฌนฏฺเฐน "โพโธ"ติ ลทฺธนามสฺส ปุคฺคลสฺส ปกฺเข ภวตฺตา โพธิปกฺขิยา นาม. เตสํ ยถาวุตฺตานํเยว โพธิปกฺขิยฏฺฐาทโย จตฺตาโร อตฺถา เวทิตพฺพา. วิปสฺสนาปญฺญาวเสน โชตนฏฺโฐ. กมโต จตุมคฺคปญฺญาวเสน อุชฺโชตนานุชฺโชตนปฏิชฺโชตนสญฺโชตนฏฺโฐ. กมโต จตุมคฺคปญฺญาวเสน วา โชตนฏฺฐาทโย, ผลปญฺญาวเสน สญฺโชตนฏฺโฐ เวทิตพฺโพ.

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๒๐๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “ทุติยภาณวาร”