ยถาภูตญาณทสฺสนนฺติ สปฺปจฺจยนามรูปปริคฺคโห"ติ วุตฺตํ. ตํ ตาย ปาฬิยา วิรุทฺธํ วิย ทิสฺสติ. วิวฏฺฏนานุปสฺสนาติ สงฺขารุเปกฺขา เจว อนุโลมํ จาติ วุตฺตํ. ตํ จ ปาฬิยา วิรุทฺธํ วิย ทิสฺสติ. จริยากถายํ หิ:-

"อนิจฺจานุปสฺสนตฺถาย อาวชฺชนกิริยาพฺยากตา วิญฺญาณจริยา.

อนิจฺจานุปสฺสนา ญาณจริยา ฯเปฯ ปฏิสงฺขานุปสฺสนตฺถาย

อาวชฺชนกิริยาพฺยากตา วิญฺญาณจริยา. ปฏิสงฺขานุปสฺสนา ญาณจริยา"ติ ๒- ยสฺส ยสฺส ญาณสฺส วิสุํ วิสุํ อาวชฺชนํ ลพฺภติ, ตสฺส ตสฺส วิสุํ วิสุํ อาวชฺชนํ วุตฺตํ. วิวฏฺฏนานุปสฺสนาย ปน อาวชฺชนํ อวตฺตาว "วิวฏฺฏนานุปสฺสนา ญาณจริยา"ติ วุตฺตํ. ยทิ สงฺขารุเปกฺขานุโลมญาณานิ วิวฏฺฏนานุปสฺสนา นาม สิยุํ, ตทาวชฺชนสมฺภวา ตทตฺถาย จ อาวชฺชนํ วเทยฺย, น จ ตทตฺถาย อาวชฺชนํ วุตฺตํ. โคตฺรภุญาณสฺส ปน วิสุํ อาวชฺชนํ นตฺถิ อนุโลมาวชฺชนวีถิยํเยว อุปฺปตฺติโต. ตสฺมา วิวฏฺฏนานุปสฺสนตฺถาย อาวชฺชนสฺส อวุตฺตตฺตา โคตฺรภุญาณเมว วิวฏฺฏนานุปสฺสนา"ติ ยุชฺชติ.