[๑๙] โสตาปตฺติมคฺคาทีนิ อฏฺฐ วิสฺสชฺชนานิ โลกุตฺตรมคฺคผลวเสน นิทฺทิฏฺฐานิ. มคฺคโสตสฺส ๑- อาปชฺชนํ โสตาปตฺติ, โสตาปตฺติ เอว มคฺโค โสตาปตฺติมคฺโค. โสตาปตฺติยา ผลํ โสตาปตฺติผลํ, สมาปชฺชียตีติ สมาปตฺติ, โสตาปตฺติผลเมว สมาปตฺติ โสตาปตฺติผลสมาปตฺติ. ปฏิสนฺธิวเสน สกึเยว อิมํ โลกํ อาคจฺฉตีติ สกทาคามี, ตสฺส มคฺโค สกทาคามิมคฺโค. สกทาคามิสฺส ผลํ สกทาคามิผลํ. ปฏิสนฺธิวเสเนว กามภวํ น อาคจฺฉตีติ อานาคามี, ตสฺส มคฺโค อนาคามิมคฺโค. อนาคามิสฺส ผลํ อนาคามิผลํ. กิเลเสหิ อารกตฺตา, กิเลสารีนํ หตตฺตา, สํสารจกฺกสฺส อรานํ หตตฺตา, ปาปกรเณ รหาภาวา, ปจฺจยาทีนํ อรหตฺตา อรหํ, อรหโต ภาโว อรหตฺตํ. กึ ตํ? อรหตฺตผลํ. อรหตฺตาย มคฺโค อรหตฺตมคฺโค. อรหตฺตเมว ผลํ อรหตฺตผลํ.

"อธิโมกฺขฏฺเฐน สทฺธินฺทฺริยนฺ"ติอาทีนิ "ตถฏฺเฐน สจฺจา"ติ ปริยนฺตานิ เตตฺตึส วิสฺสชฺชนานิ นิทฺทิฏฺฐานิ. เหฏฺฐา "สทฺธินฺทฺริยสฺส อธิโมกฺขฏฺโฐ"ติ- อาทีหิ เตตฺตึสาย วิสฺสชฺชเนหิ สมานานิ. เกวลํ หิ ตตฺถ ธมฺเมหิ อตฺถา นิทฺทิฏฺฐา, อิธ อตฺเถหิ ธมฺมา นิทฺทิฏฺฐาติ อยํ วิเสโส. "อวิกฺเขปฏฺเฐน สมโถ"ติอาทีนญฺจ จตุนฺนํ วิสฺสชฺชนานํ เหฏฺฐา "สมถสฺส อวิกฺเขปฏฺโฐ"ติอาทีนํ จตุนฺนํ วิสฺสชฺชนานํ วิเสโส วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺโพ.

สํวรฏฺเฐนาติอาทีนิ อฏฺฐ วิสฺสชฺชนานิ สีลาทิพลปริโยสานธมฺมวเสน นิทฺทิฏฺฐานิ. สีลวิสุทฺธีติ สุปริสุทฺธปาติโมกฺขสํวราทิจตุพฺพิธํ สีลํ ทุสฺสีลฺยมลวิโสธนโต. จิตฺตวิสุทฺธีติ สอุปจารา อฏฺฐ สมาปตฺติโย. จิตฺตสีเสน เหตฺถ สมาธิ วุตฺโต. โส จิตฺตมลวิโสธนโต จิตฺตวิสุทฺธิ. ทิฏฺฐิวิสุทฺธีติ นามรูปานํ ยถาสภาวทสฺสนํ สตฺตทิฏฺฐิมลวิโสธนโต ทิฏฺฐิวิสุทฺธิ. มุตฺตฏฺเฐนาติ ตทงฺควเสน อุปกฺกิเลสโต วิมุตฺตฏฺเฐน อารมฺมเณ จ อธิมุตฺตฏฺเฐน. วิโมกฺโขติ ตทงฺควิโมกฺโข.