วีริยํ วาเหตีติ โยคาวโร วีริยํ ปวตฺเตติ. เหฏฺฐา เอสนาปฏิลาภเอกรส- อาเสวนวจนานิ ภาวนานํ วิเสสทสฺสนตฺถํ วุตฺตานิ "เอวํภูตา จ ภาวนา"ติ. อิธ "ตตฺถ ชาตานํ ธมฺมานํ อนติวตฺตนฏฺเฐน อินฺทฺริยานํ เอกรสฏฺเฐน ตทุปควีริยวาหนฏฺเฐน อาเสวนฏฺเฐนา"ติ วจนานิ ภาวนาเหตุทสฺสนตฺถํ วุตฺตานิ "อิมินา จ อิมินา จ เหตุนา ภาวนา"ติ. เหฏฺฐา อาเสวนา ภาวนาติ นานากฺขณวเสน วุตฺตา อิธ อาเสวนฏฺเฐน ภาวนาติ เอกกฺขณวเสนาติ วิเสโส. รูปํ ปสฺสนฺโต ภาเวตีติอาทีสุ รูปาทีนิ ปสฺสิตพฺพากาเรน ปสฺสนฺโต ภาเวตพฺพํ ภาวนํ ภาเวตีติ อตฺโถ. เอกรสา โหนฺตีติ วิมุตฺติรเสน, กิจฺจรเสน วา เอกรสา โหนฺติ. วิมุตฺติรโสติ สมฺปตฺติรโส. กิจฺจสมฺปตฺติอตฺเถน รโส นาม ปวุจฺจตีติ หิ วุตฺตนฺติ.

ภาเวตพฺพนิทฺเทสวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๒๕๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “จตุตถภาณวาร - ภาเวตัพพนิทเทส”