อลพฺภเนยฺยวตฺถูนํ ปตฺถนา ตสฺส การณํ

ยสฺมา ตสฺมา ชิโน ทุกฺขํ อิจฺฉิตาลาภมพฺรวี"ติ

สงฺขิตฺเตน ปญฺจุปาทานกฺขนฺธาติ เอตฺถ ปน สงฺขิตฺเตนาติ เทสนํ สนฺธาย วุตฺตํ. ทุกฺขํ หิ เอตฺตกานิ ทุกฺขานีติ วา เอตฺตกานิ ทุกฺขสตานีติ วา เอตฺตกานิ ทุกฺขสหสฺสานีติ วา สงฺขิปิตุํ น สกฺกา, เทสนา ปน สกฺกา. ตสฺมา "ทุกฺขํ นาม น อญฺญํ กิญฺจิ, สงฺขิตฺเตน ปญฺจุปาทานกฺขนฺธา ทุกฺขา"ติ เทสนํ สงฺขิปนฺโต เอวมาห. ปญฺจาติ คณนปริจฺเฉโท. อุปาทานกฺขนฺธา อุปาทานโคจรา ขนฺธา.

ชาติปฺปภุติกํ ทุกฺขํ ยํ วุตฺตมิธ ตาทินา

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๒๙๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “ทุกขสัจนิทเทส”