ฆนวินิพฺโภคาทิทสฺสนตฺถนฺติ วุตฺตํ. อาทิสทฺเทน เจตฺถ อยมฺปิ อตฺโถ เวทิตพฺโพ. อยํ หิ เอตสฺมึ กาเย กายานุปสฺสีเยว, น อญฺญธมฺมานุปสฺสี. กึ วุตฺตํ โหติ? ยถา อนุทกภูตายปิ มรีจิยา อุทกานุปสฺสิโน โหนฺติ, น เอวํ อนิจฺจทุกฺขานตฺตาสุภภูเตเยว อิมสฺมึ กาเย นิจฺจสุขตฺตสุภภาวานุปสฺสี, อถ โข กายานุปสฺสี อนิจฺจทุกฺขานตฺตาสุภาการสมูหานุปสฺสีเยวาติ วุตฺตํ โหติ. อถ วา ยฺวายํ มหาสติปฏฺฐาเน "อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อรญฺญคโต วา รุกฺขมูลคโต วา ฯเปฯ โส สโตว อสฺสสตี"ติอาทินา ๑- นเยน อสฺสาสปสฺสาสาทิจุณฺณกชาตอฏฺฐิก- ปริโยสาโน กาโย วุตฺโต, โย จ ปรโต สติปฏฺฐานกถายํ "อิเธกจฺโจ ปฐวีกายํ อนิจฺจโต อนุปสฺสติ, อาโปกายํ เตโชกายํ, วาโยกายํ, เกสกายํ, โลมกายํ, ฉวิกายํ, จมฺมกายํ, มํสกายํ, รุหิรกายํ, นฺหารุกายํ, อฏฺฐิกายํ, อฏฺฐิมิญฺชกายนฺ"ติ ๒- กาโย วุตฺโต, ตสฺส สพฺพสฺส อิมสฺมึเยว กาเย อนุปสฺสนโต กาเย กายานุปสฺสตีติ เอวมฺปิ อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ.

อถ วา กาเย อหนฺติ วา มมนฺติ วา เอวํ คเหตพฺพสฺส กสฺสจิ อนนุปสฺสนโต ตสฺส ตสฺเสว ปน เกสโลมาทิกสฺส นานาธมฺมสมูหสฺส อนุปสฺสนโต กาเย เกสาทิธมฺมสมูหสงฺขาตกายานุปสฺสีติ เอวมตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ. อปิจ "อิมสฺมึ กาเย อนิจฺจโต อนุปสฺสติ, โน นิจฺจโต"ติอาทินา ๓- อนุกฺกเมน ปรโต อาคตนยสฺส

@๒ ขุ.ปฏิ. ๓๑/๓๕/๔๔๑ ๓ ขุ.ปฏิ. ๓๑/๓๕/๔๔๑ สพฺพสฺเสว อนิจฺจลกฺขณาทิโน อาการสมูหสงฺขาตสฺส กายสฺส อนุปสฺสนโตปิ กาเย กายานุปสฺสีติ เอวมฺปิ อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ. อยํ ปน จตุสติปฏฺฐานสาธารโณ อตฺโถ.

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๓๒๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “มัคคสัจนิทเทส”