[๓๙] อิทานิ ปริยนฺตาปริยนฺตวเสน วิชฺชมานปฺปเภทํ ทสฺเสตฺวา ปุน ธมฺม- วเสน ชาติวเสน ปจฺจยวเสน สมฺปยุตฺตวเสน สีลปฺปเภทํ ทสฺเสตุํ กึ สีลนฺติอาทิมาห. ตตฺถ สมุฏฺฐาติ เอเตนาติ สมุฏฺฐานํ. ปจฺจยสฺเสตํ นามํ. กึ สมุฏฺฐานมสฺสาติ กึสมุฏฺฐานํ. กตินํ ธมฺมานํ สโมธานํ สมวาโย อสฺสาติ กติธมฺมสโมธานํ.

เจตนา สีลนฺติ ปาณาติปาตาทีนิ วิรมนฺตสฺส วตฺตปฏิปตฺตึ วา ปูเรนฺตสฺส เจตนา. เจตสิกํ สีลนฺติ ปาณาติปาตาทีหิ วิรมนฺตสฺส วิรติ. อปิจ เจตนาสีลํ นาม ปาณาติปาตาทีนิ ปชหนฺตสฺส สตฺตกมฺมปถเจตนา. เจตสิกํ สีลํ นาม "อภิชฺฌํ โลเก ปหาย วิคตาภิชฺเฌน เจตสา วิหรตี"ติอาทินา ๑- นเยน วุตฺตา อนภิชฺฌาอพฺยาปาทสมฺมาทิฏฺฐิธมฺมา. สํวโร สีลนฺติ เอตฺถ ปญฺจวิโธ เวทิตพฺโพ ปาติโมกฺขสํวโร สติสํวโร ญาณสํวโร ขนฺติสํวโร วีริยสํวโรติ. ตตฺถ "อิมินา ปาติโมกฺขสํวเรน อุเปโต โหติ สมุเปโต"ติ ๒- อยํ ปาติโมกฺขสํวโร. "รกฺขติ จกฺขุนฺทฺริยํ, จกฺขุนฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชตี"ติ ๓- อยํ สติสํวโร.

"ยานิ โสตานิ โลกสฺมึ (อชิตาติ ภควา) สติ เตสํ นิวารณํ

โสตานํ สํวรํ พฺรูมิ ปญฺญาเยเต ปิธียเร"ติ ๔-