@๔ ที.สี. ๙/๔๖๖/๒๐๔ ที.ปา. ๓/๓๒๒/๒๑๔, สํ.มหา. ๑๙/๓๗๖, อํ. ปญฺจก. ๒๒/๒๖/๒๓ สิทฺโธ โหติ. เอวํ สิทฺธสฺส สมาธิสฺส อาเสวนา. ตสฺส สมาธิสฺส อาเสวนาย สํวตฺตนฺติ, ปคุณพลวภาวาย สํวตฺตนฺตีติ อตฺโถ. ภาวนายาติ ตสฺเสว สมาธิสฺส วุทฺธิยา. พหุลีกมฺมายาติ ตสฺเสว สมาธิสฺส ปุนปฺปุนํ กิริยาย. อวิปฺปฏิสาราทิปฺ- ปวตฺติยา มูลการณํ หุตฺวา สมาธิสฺส สทฺธินฺทฺริยาทิอลงฺการสาธเนน อลงฺการาย สํวตฺตนฺติ. อวิปฺปฏิสาราทิกสฺส สมาธิสมฺภารสฺส สาธเนน ปริกฺขาราย สํวตฺตนฺติ "เย จ โข อิเม ๑- ปพฺพชิเตน ชีวิตปริกฺขารา สมุทาเนตพฺพา"ติอาทีสุ ๒- วิย หิ เอตฺถ สมฺภารตฺโถ ปริกฺขารสทฺโท. "รโถ เสตปริกฺขาโร, ฌานกฺโข จกฺกวีริโย"ติอาทีสุ ๓- ปน อลงฺการตฺโถ. "สตฺตหิ นครปริกฺขาเรหิ สุปริกฺขตํ โหตี"ติอาทีสุ ๔- ปริวารตฺโถ. อิธ ปน อลงฺการปริวารานํ วิสุํ อาคตตฺตา สมฺภารตฺโถติ วุตฺตํ. สมฺภารตฺโถ จ ปจฺจยตฺโถติ. มูลการณภาเวเนว สมาธิ- สมฺปยุตฺตผสฺสาทิธมฺมสมฺปตฺติสาธเนน. ปริวาราย สํวตฺตนฺติ ๑- สมาธิสฺส วิปสฺสนาย จ ปทฏฺฐานภาวปาปเนน วสีภาวปาปเนน จ ปริปุณฺณภาวสาธนโต ปาริปูริยา สํวตฺตนฺติ.

เอวํ สีลูปริสฺสเย สพฺพาการปริปูรํ สมาธึ ทสฺเสตฺวา อิทานิ "สมาหิเตน จิตฺเตน ยถาภูตํ ปชานาติ ปสฺสติ, ยถาภูตํ ชานํ ปสฺสํ นิพฺพินฺทติ, นิพฺพินฺทํ วิรชฺชติ, วิราคา วิมุจฺจตี"ติ ๕- วจนโต สีลมูลกานิ สมาธิปทฏฺฐานานิ ยถาภูตญาณ- ทสฺสนาทีนิ ทสฺเสนฺโต เอกนฺตนิพฺพิทายาติอาทิมาห. นิพฺพิทาย หิ ทสฺสิตาย ตสฺสา ปทฏฺฐานภูตํ ยถาภูตญาณทสฺสนํ ทสฺสิตเมว โหติ. ตสฺมึ หิ อสิทฺเธ นิพฺพิทา น สิชฺฌตีติ. ตานิ ปน วุตฺตตฺถาเนว. ยถาภูตญาณทสฺสนํ ปเนตฺถ สปฺปจฺจยนามรูปปริคฺคโห.