@๓ องฺ.จตุกฺก. ๒๑/๓๒,๒๕๖/๔๔,๓๕๓ นิฏฺฐิตํ ฉารตฺตูเนหี"ติ ๑- อิทํ ทารุจกฺกํ. "จกฺกํ วตฺตยโต ปริคฺคเหตฺวา"ติ ๒- อิทํ รตนจกฺกํ. "มยา ปวตฺติตํ จกฺกนฺ"ติ ๓- อิทํ ธมฺมจกฺกํ. "จตุจกฺกํ นวทฺวารนฺ"ติ ๔- อิทํ อิริยาปถจกฺกํ. "จตฺตาริมานิ ภิกฺขเว จกฺกานิ, เยหิ สมนฺนาคตานํ เทวมนุสฺสานํ จตุจกฺกํ วตฺตติ. กตมานิ จตฺตานิ. ปติรูปเทสวาโส สปฺปุริสาปสฺสโย ๕- อตฺตสมฺมาปณิธิ ปุพฺเพ จ กตปุญฺญตา"ติ ๖- อิทํ สมฺปตฺติจกฺกํ. อิธาปิ เอตเทว อธิปฺเปตํ. ตตฺถ ปติรูปเทสวาโสติ ยตฺถ จตสฺโส ปริสา สนฺทิสฺสนฺติ, เอวรูเป อนุจฺฉวิเก เทเส วาโส. สปฺปุริสาปสฺสโยติ พุทฺธาทีนํ สปฺปุริสานํ อปสฺสโย ๗- เสวนํ ภชนํ. อตฺตสมฺมาปณิธีติ อตฺตโน สมฺมา ปติฏฺฐานํ. สเจ ปุพฺเพ อสฺสทฺธาทีหิ สมนฺนาคโต โหติ, ตานิ ปหาย สทฺธาทีสุ ปติฏฺฐาปนํ. ปุพฺเพ จ กตปุญฺญตาติ ปุพฺเพ อุปจิตกุสลตา. อิทเมว เจตฺถ ปมาณํ. เยน หิ ญาณสมฺปยุตฺตจิตฺเตน กุสลกมฺมํ กตํ โหติ, ตเทว กุสลํ ตํ ปุริสํ ปติรูปเทเส อุปเนติ, สปฺปุริเส ภชาเปติ, โส เอว จ ปุคฺคโล อตฺตานํ สมฺมา ฐเปตีติ.

จตฺตาริ ธมฺมปทานีติ จตฺตาโร ธมฺมโกฏฺฐาสา. กตมานิ จตฺตาริ. อนภิชฺฌา ธมฺมปทํ, อพฺยาปาโท ธมฺมปทํ, สมฺมาสติ ธมฺมปทํ, สมฺมาสมาธิ ธมฺมปทํ. อนภิชฺฌาธมฺมปทํ นาม อโลโภ วา อนภิชฺฌาวเสน อธิคตชฺฌาน- วิปสฺสนามคฺคผลนิพฺพานานิ วา. อพฺยาปาโท ธมฺมปทํ นาม อโกโธ วา เมตฺตาสีเสน อธิคตชฺฌานาทีนิ วา. สมฺมาสมาธิ ธมฺมปทํ นาม อฏฺฐสมาปตฺติ วา อฏฺฐสมาปตฺติสีเสน อธิคตชฺฌานาทีนิ วา. ทสอสุภวเสน วา อธิคตชฺฌานาทีนิ อนภิชฺฌา ธมฺมปทํ, จตุพฺรหฺมวิหารวเสน อธิคตานิ อพฺยาปาโท ธมฺมปทํ, ทสานุสฺสติอาหาเรปฏิกูลสญฺญาวเสน อธิคตานิ สมฺมาสติ