ตตฺถ นานาพทฺธอวิโกปนนฺติ ยํ อิมินา ภิกฺขุนา สทฺธึ เอกาพทฺธํ น โหติ, นานาพทฺธํ หุตฺวา ฐิตํ ปตฺตจีวรํ วา มญฺจปีฐํ วา นิวาสนเคหํ วา อญฺญํ วา ปน กิญฺจิ ปริกฺขารชาตํ, ตํ ยถา น กุปฺปติ, อคฺคิอุทกวาตโจรอุนฺทูราทีนํ วเสน น วินสฺสติ, เอวํ อธิฏฺฐานวิธานํ:- อิทญฺจ อิมสฺมึ สตฺตาหพฺภนฺตเร มา อคฺคินา ฌายตุ, มา อุทเกน วุยฺหตุ, มา วาเตน วิทฺธํสตุ, มา โจเรหิ หรียตุ, มา อุนฺทูราทีหิ ขชฺชตู"ติ. เอวํ อธิฏฺฐิเต ตํ สตฺตาหํ ตสฺส น โกจิ ปริสฺสโย โหติ, อนธิฏฺฐหโต ปน อคฺคิอาทีหิ วินสฺสติ. อิทํ นานาพทฺธอวิโกปนํ นาม. ยํ ปน เอกพทฺธํ โหติ นิวาสนปารุปนํ วา นิสินฺนาสนํ วา, ตตฺถ วิสุํ อธิฏฺฐานกิจฺจํ นตฺถิ, สมาปตฺติเยว ๑- นํ รกฺขติ.

สํฆปฏิมานนนฺติ ภิกฺขุสํฆปฏิมานนํ อุทิกฺขนํ. ยาว โส ภิกฺขุ อาคจฺฉติ, ตาว สํฆกมฺมสฺส อกรณนฺติ อตฺโถ. เอตฺถ จ น ปฏิมานนํ เอตสฺส ปุพฺพกิจฺจํ, ปฏิมานนาวชฺชนํ ปน ปุพฺพกิจฺจํ. ตสฺมา เอวํ อาวชฺชิตพฺพํ:- "สเจ มยํ สตฺตาหํ นิโรธํ สมาปชฺชิตฺวา นิสินฺเน สํโฆ อปโลกนกมฺมาทีสุ ๒- กิญฺจิเทว กมฺมํ กตฺตุกาโม โหติ, ยาว มํ โกจิ ภิกฺขุ อาคนฺตฺวา น ปกฺโกสติ, ตาวเทว วุฏฺฐหิสฺสามี"ติ. เอวํ กตฺวา สมาปนฺโน หิ ตสฺมึ สมเย วุฏฺฐาติเยว. โย ปน เอวํ น กโรติ, สํโฆ จ สนฺนิปติตฺวา ตํ อปสฺสนฺโต "อสุโก ภิกฺขุ กุหินฺ"ติ ปุจฺฉิตฺวา "นิโรธํ สมาปนฺโน"ติ วุตฺเต กิญฺจิ ภิกฺขุํ เปเสติ "คจฺฉ ตํ สํฆสฺส วจเนน ปกฺโกสา"ติ. อถสฺส เตน ภิกฺขุนา สวนูปจาเร ฐตฺวา "สํโฆ ตํ อาวุโส ปฏิมาเนตี"ติ วุตฺตมตฺเตเยว วุฏฺฐานํ โหติ. เอวํ ครุกา หิ สํฆสฺส อาณา นาม. ตสฺมา ตํ อาวชฺชิตฺวา ยถา สยเมว วุฏฺฐาติ, เอวํ สมาปชฺชิตพฺพํ.

สตฺถุปกฺโกสนนฺติ อิธาปิ สตฺถุ ปกฺโกสนาวชฺชนเมว อิมสฺส ปุพฺพกิจฺจํ. ตสฺมา ตมฺปิ เอวํ อาวชฺชิตพฺพํ:- "สเจ มยํ สตฺตาหํ นิโรธํ สมาปชฺชิตฺวา

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๔๙๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “นิโรธสมาปัตติญาณนิทเทส”