@๒ ญตฺติกมฺมาทีสุ, วิสุทฺธิ. ๓/๓๖๗ (สฺยา) นิสินฺเน สตฺถา โอติณฺเณ วตฺถุสฺมึ สิกฺขาปทํ ปญฺญาเปติ. ตถารูปาย วา อฏฺฐุปฺปตฺติยา ธมฺมํ เทเสติ. ยาว มํ โกจิ อาคนฺตฺวา น ปกฺโกสติ, ตาวเทว วุฏฺฐหิสฺสามี"ติ. เอวํ กตฺวา นิสินฺโน หิ ตสฺมึ สมเย วุฏฺฐาติเยว. โย ปน เอวํ น กโรติ, สตฺถา จ สํเฆ สนฺนิปติเต ตํ อปสฺสนฺโต "อสุโก ภิกฺขุ กุหินฺ"ติ ปุจฺฉิตฺวา "นิโรธํ สมาปนฺโน"ติ วุตฺเต กิญฺจิ ภิกฺขุํ เปเสติ "คจฺฉ ตํ มม วจเนน ปกฺโกสา"ติ. อถสฺส เตน ภิกฺขุนา สวนูปจาเร ฐตฺวา "สตฺถา อายสฺมนฺตํ อามนฺเตตี"ติ วุตฺตมตฺเตเยว วุฏฺฐานํ โหติ. เอวํ ครุกํ หิ สตฺถุ ปกฺโกสนํ. ตสฺมา ตํ อาวชฺชิตฺวา ยถา ปฐมเมว วุฏฺฐาติ, เอวํ สมาปชฺชิตพฺพํ.

อทฺธานปริจฺเฉโทติ ชีวิตทฺธานสฺส ปริจฺเฉโท. อิมินา หิ ภิกฺขุนา อทฺธาน- ปริจฺเฉเทสุ กุสเลน ภวิตพฺพํ. "อตฺตโน อายุสงฺขารา สตฺตาหํ ปวตฺติสฺสนฺติ, น ปวตฺติสฺสนฺตี"ติ อาวชฺชิตฺวาว สมาปชฺชิตพฺพํ. สเจ หิ สตฺตาหพฺภนฺตเร นิรุชฺฌนเก อายุสงฺขาเร อนาวชฺชิตฺวาว สมาปชฺชติ, ตสฺส นิโรธสมาปตฺติ มรณํ ปฏิพาหิตุํ น สกฺโกติ. อนฺโตนิโรเธ มรณสฺส นตฺถิตาย อนฺตราว สมาปตฺติโต วุฏฺฐาติ, ตสฺมา เอตํ อาวชฺชิตฺวาว สมาปชฺชิตพฺพํ. อวเสสํ หิ อนาวชฺชิตุมฺปิ วฏฺฏติ, อิทํ ปน อาวชฺชิตพฺพเมวาติ วุตฺตํ. โส เอวํ อากิญฺจญฺญายตนํ สมาปชฺชิตฺวา วุฏฺฐาย อิมํ ปุพฺพกิจฺจํ กตฺวา เนวสญฺญายตนํ สมาปชฺชติ. อเถกํ วา เทฺว วา จิตฺตวาเร อติกฺกมิตฺวา อจิตฺตโก โหติ, นิโรธํ ผุสติ. กสฺมา ปนสฺส ทฺวินฺนํ จิตฺตานํ อุปริ จิตฺตานิ นปฺปวตฺตนฺตีติ? นิโรธสฺส ปโยคตฺตา. อิทํ หิ อิมสฺส ภิกฺขุโน เทฺว สมถวิปสฺสนาธมฺเม ยุคนทฺเธ กตฺวา อฏฺฐสมาปตฺติอาโรหนํ อนุปุพฺพ- นิโรธสฺส ปโยโค, น เนวสญฺญานาสญฺญายตนสมาปตฺติยาติ นิโรธสฺส ปโยคตฺตา ทฺวินฺนํ จิตฺตานํ อุปริ นปฺปวตฺตนฺติ.

กถํ ฐานนฺติ? เอวํ สมาปนฺนาย ปนสฺสา กาลปริจฺเฉทวเสน เจว อนฺตรา อายุกฺขยสํฆปฏิมานนสตฺถุปกฺโกสนาภาเวน จ ฐานํ โหติ.

กถํ วุฏฺฐานนฺติ? อนาคามิสฺส อนาคามิผลสมาปตฺติยา อรหโต อรหตฺตผลสมาปตฺติยาติ เอวํ เทฺวธา วุฏฺฐานํ โหติ.