วุฏฺฐิตสฺส กินฺนินฺนํ จิตฺตํ โหตีติ? นิพฺพานนินฺนํ. วุตฺตเญฺหตํ "สญฺญา- เวทยิตนิโรธสมาปตฺติยา วุฏฺฐิตสฺส โข อาวุโส วิสาข ภิกฺขุโน วิเวกนินฺนํ จิตฺตํ โหติ วิเวกโปณํ วิเวกปพฺภารนฺ"ติ. ๑-

มตสฺส จ สมาปนฺนสฺส จ โก วิเสโสติ? อยมฺปิ อตฺโถ สุตฺเต วุตฺโตเยว. ยถาห "ยฺวายํ อาวุโส มโต กาลงฺกโต, ตสฺส กายสงฺขารา นิรุทฺธา ปฏิปฺปสฺสทฺธา, วจีสงฺขารา, จิตฺตสงฺขารา นิรุทฺธา ปฏิปฺปสฺสทฺธา, อายุ ปริกฺขีโณ, อุสฺมา วูปสนฺตา อินฺทฺริยานิ ปริภินฺนานิ. ยฺวายํ ภิกฺขุ สญฺญาเวทยิตนิโรธสมาปนฺโน, ตสฺสปิ กายสงฺขารา นิรุทฺธา ปฏิปฺปสฺสทฺธา, วจีสงฺขารา, จิตฺตสงฺขารา นิรุทฺธา ปฏิปฺปสฺสทฺธา, อายุ อปริกฺขีโณ, อุสฺมา อวูปสนฺตา อินฺทฺริยานิ อปริภินฺนานี"ติ. ๒-

กึ นิโรธสมาปตฺติ สงฺขตา อสงฺขตาติอาทิปุจฺฉายํ ปน "สงฺขตา"ติปิ "อสงฺขตา"ติปิ "โลกุตฺตรา"ติปิ น วตฺตพฺพา. กสฺมา? สภาวโต นตฺถิตาย. ยสฺมา ปน สมาปชฺชนฺตสฺส วเสน สมาปนฺโน นาม โหติ, ตสฺมา นิปฺผนฺนาติ วตฺตุํ วฏฺฏติ, น อนิปฺผนฺนาติ.

อิติ สนฺตา สมาปตฺติ อยํ อริยนิเสวิตา.