อิทานิ ตาว ภววิภวทิฏฺฐิโย สพฺพทิฏฺฐีสุ โยเชตฺวา ทสฺเสตุํ อสฺสาททิฏฺฐิยาติอาทิมาห. ตตฺถ ยสฺมา อสฺสาททิฏฺฐิกา สสฺสตํ วา อุจฺเฉทํ วา นิสฺสาย "นตฺถิ กาเมสุ โทโส"ติ คณฺหนฺติ, ตสฺมา ปญฺจตฺตึสาการาปิ อสฺสาททิฏฺฐิโย สิยา ภวทิฏฺฐิโย, สิยา วิภวทิฏฺฐิโยติ วุตฺตา. ตตฺถ ยสฺมา เอเกกาปิ ทิฏฺฐิโย สสฺสตคฺคาหวเสน ภวทิฏฺฐิโย ภเวยฺยุํ, อุจฺเฉทคฺคาหวเสน วิภวทิฏฺฐิโย ภเวยฺยุนฺติ อตฺโถ. อตฺตานุทิฏฺฐิยา รูปํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ, เวทนํ, สญฺญํ, สงฺขาเร, วิญฺญาณํ อตฺตโต สมนุปสฺสตีติ ปญฺจสุ รูปาทิโต อตฺตโน อนญฺญตฺตา เตสุ อุจฺฉินฺเนสุ อตฺตา อุจฺฉินฺโนติ คหณโต ปญฺจ วิภวทิฏฺฐิโยติ วุตฺตํ. เสเสสุ ปญฺจทสสุ

@วุตฺตํ ฐาเนสุ รูปาทิโต อตฺตโน อญฺญตฺตา เตสุ อุจฺฉินฺเนสุปิ "อตฺตา สสฺสโต"ติ คหณโต ปณฺณรส ภวทิฏฺฐิโยติ วุตฺตํ.

มิจฺฉาทิฏฺฐิยา "สพฺพาว ตา วิภวทิฏฺฐิโย"ติ. อุจฺเฉทวเสน ปวตฺตตฺตา อนฺตวานนฺตวาทิฏฺฐีสุ ปริตฺตารมฺมณอปฺปมาณารมฺมณชฺฌานลาภิโน ทิพฺพจกฺขุนา ๑- รูปธาตุยา จวิตฺวา สตฺเต อญฺญตฺถ อุปฺปนฺเน ปสฺสิตฺวา ภวทิฏฺฐึ อปสฺสิตฺวา วิภวทิฏฺฐึ คณฺหนฺติ. ตสฺมา ตตฺถ สิยา ภวทิฏฺฐิโย, สิยา วิภวทิฏฺฐิโยติ วุตฺตํ. โหติ จ น จ โหตีติ เอตฺถ โหติ จาติ ภวทิฏฺฐิ, น จ โหตีติ วิภวทิฏฺฐิ. เนว โหติ น น โหตีติ เอตฺถ เนว โหตีติ วิภวทิฏฺฐิ. น น โหตีติ ภวทิฏฺฐิ. ตสฺมา ตตฺถ "สิยา"ติ วุตฺตํ.

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๖๕๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. ทิฐิกถา”