วีตราโคติ สพฺพโส ปหีนราคตฺตา วีตราโค ขีณาสโว. ญาณูปฏฺฐานกุสโลติ อรหา ธมฺเมสุ วิคตสมฺโมหตฺตา ตตฺถ ตตฺถ อสมฺโมหญาณสฺส อุปฏฺฐาเน กุสโล. วิมุตฺตูปฏฺฐานกุสโลติ ๑- อรหตฺตผลวิมุตฺติยา อุปฏฺฐาเน กุสโล. วิมุตฺตีติ หิ สพฺพกิเลเสหิ วิมุตฺตตฺตา อรหตฺตผลวิมุตฺติ อธิปฺเปตา.

[๒๐๕] วิปสฺสนาภาวนาย อุปฏฺฐานานุปฏฺฐาเนสุ อนิจฺจโตติอาทีนิ นิจฺจโตติอาทีนิ จ สีลกถายํ วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพานิ. ปาฐโต ปน "อายูหนานุปฏฺฐานกุสโล

[๒๐๖] สุญฺญตูปฏฺฐานกุสโลติ ปเนตฺถ สุญฺญโต อุปฏฺฐานกุสโลติ วา สุญฺญตาย อุปฏฺฐานกุสโลติ วา ปทจฺเฉโท กาตพฺโพ. ยสฺมา ปน. นิพฺพิทาวิราคนิโรธปฏินิสฺสคฺคานุปสฺสนา อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนา ยถาภูตญาณทสฺสนํ ปฏิสงฺขานุปสฺสนา วิวฏฺฏนานุปสฺสนาติ อิมา อฏฺฐ มหาวิปสฺสนา อตฺตโน สภาววิเสเสน วิเสสิตา, น อารมฺมวิเสเสน, ตสฺมา อิมาสํ อฏฺฐนฺนํ "อนิจฺจโต อุปฏฺฐานกุสโล โหตี"ติอาทีนิ วจนานิ วิย "นิพฺพิทาโต อุปฏฺฐานกุสโล โหตี"ติอาทีนิ วจนานิ น ยุชฺชนฺติ. ตสฺมา เอว อิมา อฏฺฐ น โยชิตา. อาทีนวานุปสฺสนา ปน "สุญฺญตูปฏฺฐานกุสโล โหติ, อภินิเวสานุปฏฺฐานกุสโล โหตี"ติ อิมินา ยุคลกวจเนเนว อตฺถโต "อาทีนวโต อุปฏฺฐานกุสโล โหติ, อาลยาภินิเวสานุปฏฺฐานกุสโล โหตี"ติ โยชิตาว โหตีติ สรูเปน น โยชิตา. อิติ ปุริมา จ อฏฺฐ, อยญฺจ อาทีนวานุปสฺสนาติ อฏฺฐารสสุ มหาวิปสฺสนาสุ อิมา นว อโยเชตฺวา อิตรา เอว นว โยชิตาติ เวทิตพฺพา. ญาณูปฏฺฐานกุสโลติ เสกฺโข วิปสฺสนูปกฺกิเลสานํ อภาวโต วิปสฺสนาภาวนาย ญาณสฺส อุปฏฺฐาเน กุสโล. สมาธิภาวนาย ปน นิกนฺติสพฺภาวโต ญาณูปฏฺฐาเน กุสโลติ น วุตฺโต.