เทสนามณฺโฑติ ธมฺมเทสนา เอว มณฺโฑ. ปฏิคฺคหมณฺโฑติ เทสนาปฏิคฺคาหโก เอว มณฺโฑ. พฺรหฺมจริยมณฺโฑติ มคฺคพฺรหฺมจริยเมว มณฺโฑ.

อาจิกฺขนาติ เทเสตพฺพานํ สจฺจาทีนํ อิมานิ นามานีติ นามวเสน กถนา. เทสนาติ ทสฺสนา. ปญฺญาปนาติ ชานาปนา, ญาณมุเข ฐปนา วา. อาสนํ ฐเปนฺโต หิ "อาสนํ ปญฺญาเปตี"ติ วุจฺจติ. ปฏฺฐปนาติ ปญฺญาปนา, ปวตฺตนาติ อตฺโถ. ญาณมุเข ฐปนา วา. วิวรณาติ วิวฏกรณํ, วิวริตฺวา ทสฺสนาติ อตฺโถ. วิภชนาติ วิภาคกิริยา, วิภาคโต ทสฺสนาติ อตฺโถ. อุตฺตานีกมฺมนฺติ ปากฏภาวกรณํ. อถ วา อาจิกฺขนาติ เทสนาทีนํ ฉนฺนํ ปทานํ มูลปทํ. เทสนาทีนิ ฉ ปทานิ ตสฺส อตฺถวิวรณตฺถํ ๑- วุตฺตานิ. ตตฺถ เทสนาติ อุคฺฆฏิตญฺญูนํ วเสน สงฺเขปโต ปฐมํ อุทฺเทสวเสน เทสนา. อุคฺฆฏิตญฺญู หิ สงฺเขปโต ๒- วุตฺตํ ปฐมํ วุตฺตญฺจ ปฏิวิชฺฌนฺติ. ปญฺญาปนาติ วิปญฺจิตญฺญูนํ วเสน เตสํ จิตฺตโตสเนน พุทฺธินิสาเนน ๓- จ ปฐมํ สงฺขิตฺตสฺส วิตฺถารโต นิทฺเทสวเสน ปญฺญาปนา. ปฏฺฐปนาติ เตสํเยว นิทฺทิฏฺฐสฺส นิทฺเทสสฺส ปฏินิทฺเทสวเสน วิตฺถารตรวจเนน ๔- ปญฺญาปนา. วิวรณาติ นิทฺทิฏฺฐสฺสาปิ ปุนปฺปุนํ วจเนน วิวรณา. วิภชนาติ ปุนปฺปุนํ วุตฺตสฺสาปิ วิภาคกรเณน วิภชนา. อุตฺตานีกมฺมนฺติ วิวฏสฺส วิตฺถารตรวจเนน, วิภตฺตสฺส จ นิทสฺสนวจเนน อุตฺตานีกรณํ. อยํ เทสนา เนยฺยานมฺปิ ปฏิเวธาย โหติ. เย วา ปนญฺเญปิ ๕- เกจีติ ปิยงฺกรมาตาทิกา วินิปาติกา คหิตา. วิญฺญาตาโรติ ปฏิเวธวเสน โลกุตฺตรธมฺมํ

@๓ พุทฺธินิสามเนน (คณฺฐิปเท) ๔ สี. วิตฺถารกรเณน ๕ ฉ.ม. เยวาปนญฺเญปิ วิญฺญาตาโร. เอเต หิ ภิกฺขุอาทโย ปฏิเวธวเสน ธมฺมเทสนํ ปฏิคฺคณฺหนฺตีติ ปฏิคฺคหา. อยเมวาติอาทีนิ ปฐมญาณนิทฺเทเส วุตฺตตฺถานิ. อริยมคฺโค นิพฺพาเนน สํสนฺทนโต พฺรหฺมตฺถาย จริยาติ พฺรหฺมจริยนฺติ วุจฺจติ.

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๘๐๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๐. มัณฑเปยยกถา”