๓. ทุติยสุตฺตนฺตนิทฺเทสวณฺณนา

[๑๔] สจฺจปฺปฏิเวธญาณโยชนากฺกเม จ อยํ รูปสฺส อสฺสาโทติ ปหานปฺปฏิเวโธติ ปุพฺพภาเค "อยํ ตณฺหาสมฺปยุตฺโต รูปสฺส อสฺสาโท"ติ ญตฺวา มคฺคกฺขเณ สมุทยปฺปหานสงฺขาโต สมุทยสจฺจปฺปฏิเวโธ. สมุทยสจฺจนฺติ สมุทยสจฺจปฺปฏิเวธญาณํ. อริยสจฺจารมฺมณญาณมฺปิ หิ "เย เกจิ กุสลา ธมฺมา, สพฺเพ เต จตูสุ อริยสจฺเจสุ สงฺคหํ คจฺฉนฺตี"ติอาทีสุ ๓- วิย "สจฺจนฺ"ติ วุจฺจติ. อยํ รูปสฺส อาทีนโวติ ปริญฺญาปฏิเวโธติ ปุพฺพภาเค "อยํ รูปสฺส อาทีนโว"ติ ญตฺวา

[๑๕] ปุน อปเรน ปริยาเยน สจฺจานิ จ สจฺจปฺปฏิเวธญฺจ ทสฺเสนฺโต สจฺจนฺติ กติหากาเรหิ สจฺจนฺติอาทิมาห. ตตฺถ ยสฺมา สพฺเพปิ สพฺพญฺญุโพธิสตฺตา โพธิปลฺลงฺเก นิสินฺนา ชรามรณาทิกสฺส ทุกฺขสจฺจสฺส ชาติอาทิกํ สมุทยสจฺจํ "กินฺนุ โข"ติ เอสนฺติ, ตถา เอสนฺตา จ ชรามรณาทิกสฺส ทุกฺขสจฺจสฺส ชาติอาทิกํ สมุทยสจฺจํ "ปจฺจโย"ติ ววตฺถเปนฺโต ปริคฺคณฺหนฺติ, ตสฺมา สา จ เอสนา โส จ ปริคฺคโห สจฺจานํ เอสนตฺตา ปริคฺคหตฺตา จ "สจฺจนฺ"ติ กตฺวา เอสนฏฺเฐน ปริคฺคหฏฺเฐนาติ วุตฺตํ. อยญฺจ วิธิ ปจฺเจกพุทฺธานมฺปิ ปจฺจยปริคฺคเห ลพฺภติเยว, สาวกานมฺปน อนุสฺสววเสน ปจฺจยปริคฺคเห ๑- ลพฺภติ. ปฏิเวธฏฺเฐนาติ ปุพฺพภาเค ตถา เอสิตานํ ปริคฺคหิตานญฺจ มคฺคกฺขเณ เอกปฏิเวธฏฺเฐน.