เนกฺขมฺเมน กามจฺฉนฺโท ตทงฺคสุญฺโญติ เนกฺขมฺเมน ปหีโน กามจฺฉนฺโท เตน เนกฺขมฺมสงฺขาเตน องฺเคน สุญฺโญ. อถ วา โย โกจิ กามจฺฉนฺโท เนกฺขมฺมสฺส ตตฺถ ๖- อภาวโต เนกฺขมฺเมน เตน องฺเคน สุญฺโญ. เอวํ เสเสสุปิ โยชนา ญาตพฺพา. ๗- ตสฺส ตสฺส องฺคสฺส ตตฺถ ตตฺถ อภาวมตฺเตเนว เจตฺถ อุปจารปฺปนาฌานวเสน

@๔ อภิ.สงฺ. ๓๔/๕๖๔/๑๕๙ ๕ ขุ.ปฏิ. ๓๑/๗๓/๘๘ ๖ อิ. ตตฺถ ตตฺถ ๗ ฉ.ม. กาตพฺพา จ วิปสฺสนาวเสน จ ตทงฺคสุญฺญตา นิทฺทิฏฺฐา. ปหานทีปกสฺส วจนสฺส อภาเวน ปน วิวฏฺฏนานุปสฺสนํเยว ปริโยสานํ กตฺวา วิปสฺสนา นิทฺทิฏฺฐา, จตฺตาโร มคฺคา น นิทฺทิฏฺฐา. เนกฺขมฺเมน กามจฺฉนฺโท สมุจฺฉินฺโน เจว สุญฺโญ จาติอาทีสุ วิกฺขมฺภเน วุตฺตนเยเนว อตฺโถ เวทิตพฺโพ. ตทงฺควิกฺขมฺภนวเสน ปหีนานิปิ เจตฺถ สมุทาจาราภาวโต สมุจฺฉินฺนานิ นาม โหนฺตีติ อิมินา ปริยาเยน สมุจฺเฉโท วุตฺโต, ตํตํสมุจฺเฉทกิจฺจสาธนวเสน วา มคฺคสมฺปยุตฺตเนกฺขมฺมาทิวเสน วุตฺตนฺติปิ เวทิตพฺพํ. ปฏิปฺปสฺสทฺธินิสฺสรณสุญฺเญสุ จ อิธ วุตฺตนเยเนว อตฺโถ เวทิตพฺโพ. ตทงฺควิกฺขมฺภนสมุจฺเฉทปหาเนสุ ปเนตฺถ ปฏิปฺปสฺสทฺธิมตฺตตฺตํ นิสฺสฏมตฺตญฺจ ๑- คเหตฺวา วุตฺตํ. ปญฺจสุปิ เอเตสุ สุญฺเญสุ เนกฺขมฺมาทีนิเยว วิกฺขมฺภนตทงฺค- สมุจฺเฉทปฏิปฺปสฺสทฺธินิสฺสรณนาเมน วุตฺตานิ. อชฺฌตฺตนฺติ อชฺฌตฺตภูตํ. พหิทฺธาติ พหิทฺธาภูตํ. ทุภโตสุญฺญนฺติ อุภยสุญฺญํ. ปจฺจตฺตาทีสุปิ หิ โตอิติวจนํ โหติเยว.

ฉ อชฺฌตฺติกายตนาทีนิ ฉอชฺฌตฺติกายตนาทีนํ ภาเวน สภาคานิ. ปเรหิ วิสภาคานิ. วิญฺญาณกายาติอาทีสุ เจตฺถ กายวจเนน วิญฺญาณาทีนิเยว วุตฺตานิ. เนกฺขมฺเมสนาทีสุ เนกฺขมฺมาทีนิเยว ตทตฺถิเกหิ วิญฺญูหิ เอสียนฺตีติ เอสนา. อถ วา ปุพฺพภาเค เนกฺขมฺมาทีนํ เอสนาปิ กามจฺฉนฺทาทีหิ สุญฺญา, กิมฺปน เนกฺขมฺมาทีนีติปิ วุตฺตํ โหติ. ปริคฺคหาทีสุ เนกฺขมฺมาทีนิเยเว ปุพฺพภาเค เอสิตานิ อปรภาเค ปริคฺคยฺหนฺตีติ ปริคฺคโหติ, ปริคฺคหิตานิ ปตฺติวเสน ปฏิลพฺภนฺตีติ ปฏิลาโภติ, ปฏิลทฺธานิ ญาณวเสน ปฏิวิชฺฌียนฺตีติ ๒- ปฏิเวโธติ จ วุตฺตานิ. เอกตฺตสุญฺญญฺจ นานตฺตสุญฺญญฺจ สกึเยว ปุจฺฉิตฺวา เอกตฺตสุญฺญํ วิสฺสชฺเชตฺวา นานตฺตสุญฺญํ อวิสฺสชฺเชตฺวาว สกึ นิคมนํ กตํ. กสฺมา น วิสฺสชฺชิตนฺติ เจ? วุตฺตปริยาเยเนเวตฺถ โยชนา ฌายตีติ น วิสฺสชฺชิตนฺติ เวทิตพฺพํ. อยํ ปเนตฺถ โยชนา:- เนกฺขมฺมํ เอกตฺตํ, กามจฺฉนฺโท นานตฺตํ, กามจฺฉนฺโท นานตฺตํ เนกฺขมฺเมกตฺเตน สุญฺญนฺติ. เอวํ เสเสสุปิ โยชนา เวทิตพฺพา.