@๓ ก. คหปติสฺส ๔ วิ.มหา. ๕/๑๙๖/๗๖, ธมฺม.อ. ๘/๑๗๔ (สฺยา) อฏฺฐกรีสมตฺตฏฺฐาเน หตฺถิอสฺสอุสภปฺปมาณา สุวณฺณเมณฺฑกา ปฐวึ ภินฺทิตฺวา ปิฏฺฐิยา ปิฏฺฐึ ปหรมานา อุฏฺฐหึสุ, เตสํ มุเขสุ ปญฺจวณฺณานํ สุตฺตานํ เคณฺฑุกา ปกฺขิตฺตา โหนฺติ. สปฺปิเตลมธุผาณิตาทีหิ จ ๑- วตฺถจฺฉาทนหิรญฺญสุวณฺณาทีหิ จ อตฺเถ สติ เตสํ มุขโต เคณฺฑุกํ อปเนนฺติ. เอกสฺสปิ เมณฺฑกสฺส มุขโต สกลชมฺพุทีปวาสีนํ ปโหนกํ สปฺปิเตลมธุผาณิตวตฺถจฺฉาทนหิรญฺญสุวณฺณํ นิกฺขมติ. ตโต ปฏฺฐาเยส เมณฺฑกเสฏฺฐีติ ปญฺญายีติ อยมสฺส ปุญฺญวโต อิทฺธิ.

โฆสิตสฺส คหปติสฺส ปุญฺญวโต อิทฺธีติ โฆสิโต ๒- นาม ปจฺเจกสมฺพุทฺเธ กตาธิกาโร สกฺกรฏฺเฐ โกสมฺพิยํ เสฏฺฐี. โส กิร เทวโลกโต จวิตฺวา โกสมฺพิยํ นครโสภินิยา กุจฺฉิสฺมึ นิพฺพตฺติ. สา ตํ วิชาตทิวเส สุปฺเป สยาเปตฺวา สงฺการกูเฏ ฉฑฺฑาเปสิ. ทารกํ กากสุนขา ปริวาเรตฺวา นิสีทึสุ. เอโก ปุริโส ตํ ทิสฺวาว ปุตฺตสญฺญํ ปฏิลภิตฺวา "ปุตฺโต เม ลทฺโธ"ติ เคหํ เนสิ. ตทา โกสมฺพิกเสฏฺฐี ปุโรหิตํ ทิสฺวา "กึ อาจริย อชฺช เต ติถิกรณนกฺขตฺตาทโย โอโลกิตา"ติ ปุจฺฉิตฺวา "อาม มหาเสฏฺฐี"ติ วุตฺเต "ชนปทสฺส กึ ภวิสฺสตี"ติ ปุจฺฉิ. "อิมสฺมึ นคเร อชฺช ชาตทารโก เชฏฺฐเสฏฺฐี ภวิสฺสตี"ติ อาห. ตทา เสฏฺฐิโน ภริยา ครุคพฺภา โหติ, ตสฺมา โส สีฆํ เคหํ เปเสสิ "คจฺฉ, ชานาหิ นํ วิชาตา วา, น วา"ติ. "น วิชาตา"ติ สุตฺวา เคหํ คนฺตฺวา กาฬึ นาม ทาสึ ปกฺโกสิตฺวา สหสฺสํ ทตฺวา "คจฺฉ, อิมสฺมึ นคเร อุปธาเรตฺวา อชฺช ชาตทารกํ คณฺหิตฺวา เอหี"ติ อาห. สา อุปธาเรนฺตี ตํ เคหํ คนฺตฺวา ตํ ทารกํ ตํ ทิวสํ ชาตภาวํ ๓- ญตฺวา สหสฺสํ ทตฺวา อาเนตฺวา เสฏฺฐิโน ทสฺเสสิ. เสฏฺฐี "สเจ เม ธีตา ชายิสฺสติ, ตาย นํ สทฺธึ นิวาเสตฺวา เสฏฺฐิฏฺฐานสฺส สามิกํ กริสฺสามิ. สเจ ปุตฺโต ชายิสฺสติ, ฆาเตสฺสามิ นนฺ"ติ จินฺเตตฺวา ตํ เคเห วฑฺฒาเปสิ.