@๓ ม.มู. ๑๒/๔๖๒/๔๑๒ ๔ สี.,ก. ชาติสมฺพนฺธา อิเม ธมฺมา ปญฺญากฺขนฺเธ สงฺคหิตา"ติ ๑- อยํ กิริยาสงฺคโห นาม. สพฺเพว หิ เต อตฺตโน กิริยากรเณน เอกสงฺคหิตา. "จกฺขายตนํ กตมํ ขนฺธคณนํ คจฺฉติ, จกฺขายตนํ รูปกฺขนฺธคณนํ คจฺฉติ. หญฺจิ จกฺขายตนํ รูปกฺขนฺธคณนํ คจฺฉติ, เตน วต เร วตฺตพฺเพ จกฺขายตนํ รูปกฺขนฺเธน สงฺคหิตนฺ"ติ ๒- อยํ คณนสงฺคโห นาม. อยมิธ อธิปฺเปโต. ตถฏฺฐาทีสุ ทฺวาทสสุ อากาเรสุ วิสุํ วิสุํ เอเกน สงฺคโห คณนปริจฺเฉโท เอเตสนฺติ เอกสงฺคหา, เอกสงฺคหานํ ภาโว เอกสงฺคหตา.
ทสฺสนวิสุทฺธิญาณนฺติ มคฺคผลญาณํ ทสฺสนํ, ทสฺสนเมว วิสุทฺธิ ทสฺสนวิสุทฺธิ, ทสฺสนวิสุทฺธิ เอว ญาณํ ทสฺสนวิสุทฺธิญาณํ. มคฺคญาณํ วิสุชฺฌตีติ ทสฺสนวิสุทฺธิ, ผลญาณํ วิสุทฺธตฺตา ทสฺสนวิสุทฺธิ.
[๔๑] อิทานิ ทสฺสนวิสุทฺธิสาธกานิ วิปสฺสนาญาณานิ ทฺวิธา ทสฺเสตุํ ตทนนฺตรํ ขนฺติญาณปริโยคาหณญาณานิ อุทฺทิฏฺฐานิ. ตตฺถ วิทิตตฺตา ปญฺญาติ รูปกฺขนฺธาทีนํ อนิจฺจาทิโต วิทิตตฺตา ปวตฺตา ปญฺญา. ขนฺติญาณนฺติ วิทิตเมว ขมตีติ ขนฺติ, ขนฺติ เอว ญาณํ ขนฺติญาณํ. เอเตน อธิวาสนขนฺตึ ปฏิกฺขิปติ. เอตํ กลาปสมฺมสนาทิวเสน ปวตฺตํ ตรุณวิปสฺสนาญาณํ.
[๔๒] ผุฏฺฐตฺตา ปญฺญาติ รูปกฺขนฺธาทีนํ อนิจฺจาทิวเสน ญาณผสฺเสน ผุฏฺฐตฺตา ปวตฺตา ปญฺญา. ปริโยคาหเณ ญาณนฺติ ผุฏฺฐเมว ปริโยคาหติ ปวิสตีติ ปริโยคาหณํ, ญาณํ. คาการํ รสฺสํ กตฺวาปิ ปฐนฺติ. เอตํ ภงฺคานุปสฺสนาทิวเสน ปวตฺตํ ติกฺขวิปสฺสนาญาณํ. เกจิ ปน "วิปสฺสนาญาณเมว สทฺธาวาหิสฺส ขนฺติญาณํ, ปญฺญาวาหิสฺส ปริโยคาหณญาณนฺ"ติ วทนฺติ. เอวํ สนฺเต เอตานิ เทฺว ญาณานิ เอกสฺส น สมฺภวนฺติ, ตทสมฺภเว เอกสฺส สาวกสฺส สตฺตสฏฺฐิ สาวกสาธารณญาณานิ น สมฺภวนฺติ, ตสฺมา ตํ น ยุชฺชติ.