[๔๕] นานตฺเต ปญฺญาติ นานาสภาเว ภาเวตพฺพโต อญฺญสภาเว กามจฺฉนฺทาทิเก อาทีนวทสฺสเนน ปวตฺตา ปญฺญา. นานตฺเตติ จ นิมิตฺตตฺเถ ภุมฺมวจนํ. นานตฺตปหานํ วา นานตฺตํ, นานตฺตปหานนิมิตฺตํ นานตฺตปหานเหตุเนกฺขมฺมาทีสุ ปญฺญาติ อธิปฺปาโย. เจโตวิวฏฺเฏ ญาณนฺติ เจตโส กามจฺฉนฺทาทิโต วิวฏฺฏนํ เนกฺขมฺมาทีสุ ญาณํ. เจโตติ เจตฺถ เจตนา อธิปฺเปตา. สา เจตนาภาวลกฺขณา, อภิสนฺทหณลกฺขณา วา, อายูหนรสา, สํวิทหนปจฺจุปฏฺฐานา สกิจฺจปรกิจฺจสาธกา เชฏฺฐสิสฺสมหาวฑฺฒกิอาทโย วิย. อจฺจายิกกมฺมานุสฺสรณาทีสุ ปนายํ สมฺปยุตฺตานํ อุสฺสาหนภาวเน ปากฏา โหติ.

[๔๖] อธิฏฺฐาเน ปญฺญาติ เนกฺขมฺมาทิวเสน จิตฺตสฺส ปติฏฺฐาเน ๑- ปญฺญา. จิตฺตวิวฏฺเฏ ญาณนฺติ กามจฺฉนฺทาทิปหานวเสน จิตฺตสฺส วิวฏฺฏเน ญาณํ. จิตฺตํ เจตฺถ วิชานนลกฺขณํ, ปุพฺพงฺคมรสํ, สนฺธานปจฺจุปฏฺฐานํ, นามรูปปทฏฺฐานํ.

[๔๗] สุญฺญเต ปญฺญาติ อตฺตตฺตนิยสุญฺญตาย อนตฺตานตฺตนิเย ปวตฺตา อนตฺตานุปสฺสนาปญฺญา. ญาณวิวฏฺเฏ ญาณนฺติ ญาณเมว อภินิเวสโต วิวฏฺฏตีติ วิวฏฺโฏ, ตํ ญาณวิวฏฺฏภูตํ ญาณํ.

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๙๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “มาติกา”