A. 2/152

@3 dī.mahā. 10/221,272/137,171, saṃ.sa. 15/186/190, saṃ.ni. 16/143/185

@4 saṃ.ni. 16/51/80 Maññe aṭṭhāsī"tiādīsu āgataṃ kāyikaṃ cetasikaṃ vīriyaṃ payogābhisaṅkhāro nāma. "saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa kho āvuso visākha bhikkhuno paṭhamaṃ nirujjhati vacīsaṅkhāro, tato kāyasaṅkhāro, tato cittasaṅkhāro"tiādīsu āgatā vitakkavicārā vācaṃ saṅkharontīti vacīsaṅkhāRā. Assāsapassāsā kāyena saṅkharīyantīti kāyasaṅkhāRā. Saññā ca vedanā ca cittena saṅkharīyantīti cittasaṅkhārā idha pana saṅkhatasaṅkhārā adhippetā.

Aniccāti hutvā abhāvaṭṭhena. Dukkhāti pīḷanaṭṭhena. Sabbe dhammāti nibbānampi anto katvā vuttā. Anattāti avasavattanaṭṭhena. Idaṃ dukkhaṃ ariyasaccantiādīsu "dukkhasamudayo dukkhanirodho"ti vattabbe "dukkhasamudayaṃ dukkhanirodhan"ti liṅga- vipallāso kato. Yasmā pana buddhādayo ariyā paṭivijjhanti, tasmā ariyasaccānīti vuccanti. Yathāha "cattārimāni bhikkhave ariyasaccāni .pe. Imāni kho bhikkhave cattāri ariyasaccāni. Ariyā imāni paṭivijjhanti, tasmā ariyasaccānīti vuccantī"ti. Ariyassa saccānītipi ariyasaccāni. Yathāha "sadevake loke .pe. Sadevamanussāya tathāgato ariyo, tasmā ariyasaccānīti vuccantī"ti. Etesaṃ abhisambuddhattā ariyabhāvasiddhitopi ariyasaccāni. Yathāha "imesaṃ kho bhikkhave catunnaṃ ariyasaccānaṃ yathābhūtaṃ abhisambuddhattā tathāgato arahaṃ sammāsambuddho ariyoti vuccatī"tipi. Ariyāni saccānītipi ariyasaccāni. Ariyānīti avitathāni, avisaṃvādakānīti attho. Yathāha "imāni kho bhikkhave cattāri ariyasaccāni tathāni avitathāni anaññathāni, tasmā ariyasaccānīti vuccantī"ti. Saccānīti ko saccaṭṭhoti ce? yo paññācakkhunā upaparikakhamānānaṃ māyāva viparīto, marīcīva visaṃvādako, titthiyānaṃ parikappitaattāva anupalabbhasabhāvo ca na