A. 2/390/319, Ma.A. 3/183 piṭṭhe)

@2 Ma.u. 14/284/215

Tattha ca yassa yesu khandhesu appahīnaṭṭhena anusayitā kilesā, tassa te eva khandhā tesaṃ kilesānaṃ vatthu, na aññesaṃ santakā khandhā. Atītakkhandhesu ca appahīnānusayitānaṃ kilesānaṃ atītakkhandhāva vatthu, na itare. Esa nayo anāgatādīsu. Tathā kāmāvacarakkhandhesu appahīnānusayitānaṃ kilesānaṃ kāmāvacarak- khandhā eva vatthu, na itare. Esa nayo rūpārūpāvacararesu. Sotāpannādīsu pana yassa ariyapuggalassa khandhesu taṃ taṃ vaṭṭamūlakaṃ kilesajātaṃ tena tena maggena pahīnaṃ, tassa tassa te te khandhā pahīnānaṃ tesaṃ tesaṃ vaṭṭamūlakānaṃ kilesānaṃ avatthuto bhūmīti saṅkhaṃ na labhanti. Puthujjanassa sabbaso vaṭṭamūlakilesānaṃ appahīnattā yaṃ kiñci kariyamānaṃ kammaṃ kusalamakusalaṃ vā hoti, iccassa kammakilesappaccayāva vaṭṭaṃ vaṭṭati, tasseva taṃ vaṭṭamūlaṃ rūpakkhandheyeva, na vedanādīsu. Viññāṇakkhandheyeva vā, na rūpakkhandhādīsūti na vattabbaṃ. Kasmā? avisesena pañcasupi khandhesu anusayitattā. Kathaṃ? paṭhavīrasādi viya rukkhe. Yathā hi mahārukkhe paṭhavītalaṃ adhiṭṭhāya paṭhavīrasañca nissāya tappaccayā mūlakhandhasākhāpasākhāpallavapalāsapupphaphalehi vaḍḍhitvā nabhaṃ pūretvā yāva kappāvasānā bījaparamparāya rukkhapaveṇiṃ santānayamāne ṭhite taṃ paṭhavīrasādimūleyeva, na khandhādīsu. Phaleyeva vā, na mūlādīsūti na vattabbaṃ. Kasmā? avasesena sabbesu mūlādīsu anugatattāti. Yathā pana tasseva rukkhassa pupphaphalādīsu nibbinno koci puriso catūsu disāsu maṇḍūkakaṇṭakaṃ nāma visakaṇṭakaṃ ākoṭeyya, atha so rukkho tena visasamphassena phuṭṭho paṭhavīrasaāporasānaṃ pariyādinnattā appasavadhammataṃ āgamma puna santānaṃ nibbattetuṃ na sakkuṇeyya, evameva khandhappavattiyaṃ nibbinno kulaputto tassa purisassa catūsu disāsu rukkhe vīsayojanaṃ viya attano santāne catumaggabhāvanaṃ ārabhati. Athassa so khandhasantāno tena catumaggavisasamphassena phuṭṭho sabbaso vaṭṭamūlakilesānaṃ pariyādinnattā kiriyā bhāvamattaṃ upagatakāyakammādisabbakammappabhedo hutvā āyatiṃ

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๓๒๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “มัคคสัจนิทเทส”