Sammāsamādhiniddese vivicceva kāmehīti kāmehi viviccitvā vinā hutvā apakkamitvā. Yo panāyamettha evakāro, so niyamatthoti veditabbo. Yasmā ca niyamattho, tasmā paṭhamajjhānaṃ upasampajja viharaṇasamaye avijjamānānampi kāmānaṃ tassa paṭhamajjhānassa paṭipakkhabhāvaṃ kāmapariccāgeneva cassa adhigamaṃ dīpeti. Kathaṃ? "vivicceva kāmehī"ti evaṃ hi niyame kariyamāne idaṃ paññāyati, nūnimassa Jhānassa kāmā paṭipakkhabhūtā, yesu sati idaṃ nappavattati, andhakāre sati padīpobhāso viya, tesaṃ pariccāgeneva cassa adhigamo hoti orimatīrapariccāgena pārimatīrassa viya. Tasmā niyamaṃ karotīti.

Tattha siyā, kasmā panesa pubbapadeyeva vutto, na uttarapade, kiṃ akusalehi dhammehi aviviccāpi jhānaṃ upasampajja vihareyyāti? na kho panetaṃ daṭṭhabbaṃ. Taṃnissaraṇato hi pubbapade esa vutto. Kāmadhātusamatikkamanato hi kāmarāgap- paṭipakkhato ca idaṃ jhānaṃ kāmānameva nissaraṇaṃ. Yathāha "kāmānametaṃ nissaraṇaṃ yadidaṃ nekkhamman"ti uttarapadepi ca yathāha "idheva bhikkhave samaṇo, idha dutiyo samaṇo"ti ettha evakāro ānetvā vuccati, evaṃ vattabbova. Na hi sakkā ito aññehipi nīvaraṇasaṅkhātehi akusalehi dhammehi avivicca jhānaṃ upasampajja viharituṃ. Tasmā "vivicceva kāmehi vivicceva akusalehi dhammehī"ti evaṃ padadvayehi esa daṭṭhabbo. Padadvayepi ca kiñcāpi viviccāti iminā sādhāraṇavacanena tadaṅgavikkhambhana- samucchedapaṭippassaddhinissaraṇavivekā cittakāyaupadhivivekā ca saṅgahaṃ gacchanti,

@3 Ma.mū. 12/140/98 aṅ.catukka. 21/241/266 Tathāpi pubbabhāge kāyavivekacittavivekavikkhambhanavivekā daṭṭhabbā, lokuttaramaggakkhaṇe kāyavivekacittavivekasamucchedavivekapaṭippassaddhivivekanissaraṇavivekā.

เล่มที่ ๓๑ ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค๓๓๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “มัคคสัจนิทเทส”