ทัสนวิสุทธิญาณนิทเทส
40. Dassanavisuddhiñāṇaniddesavaṇṇanā
[91] Dassanavisuddhiñāṇaniddese sabbe dhammā ekasaṅgahitā saṅkhatā- saṅkhatadhammā ekena saṅgahitā paricchinnā. Tathaṭṭhenāti bhūtaṭṭhena, attano attano sabhāvavasena vijjamānaṭṭhenāti attho. Anattaṭṭhenāti kārakavedaka- saṅkhātena attanā rahitaṭṭhena. Saccaṭṭhenāti avisaṃvādakaṭṭhena, attano sabhāvaññathattābhāvenāti attho. Paṭivedhaṭṭhenāti sabhāvato ñāṇato ñāṇena paṭivijjhitabbaṭṭhena. Idha lokuttarañāṇena asammohato ārammaṇato ca paṭivedho veditabbo. Abhijānanaṭṭhenāti lokikena ñāṇena asammohato ārammaṇato ca tesaṃ Tesaṃ dhammānaṃ sabhāvato abhijānitabbaṭṭhena. "sabbaṃ bhikkhave abhiññeyyan"ti hi vuttaṃ. Parijānanaṭṭhenāti vuttanayeneva lokiyalokuttarehi ñāṇehi sabhāvato abhiññātānaṃ dhammānaṃ aniccādito niyyānādito ca paricchinditvā jānitabbaṭṭhena. "sabbaṃ bhikkhave pariññeyyan"ti hi vuttaṃ. Dhammaṭṭhenāti sabhāvadhāraṇādinā dhammaṭṭhena. Dhātuṭṭhenāti nijjīvatādinā dhātuṭṭhena. Ñātaṭṭhenāti lokiyalokuttarehi ñāṇehi ñātuṃ sakkuṇeyyaṭṭhena. Yathā daṭṭhuṃ sakkuṇeyyādinā atthena "diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ rūpan"ti vuttaṃ, evamidhāpi ñātuṃ sakkuṇeyyaṭṭho ñātaṭṭhoti veditabbo. Sacchikiriyaṭṭhenāti ārammaṇato paccakkhakātabbaṭṭhena. Phusanaṭṭhenāti paccakkhakatassa ārammaṇato punappunaṃ phusitabbaṭṭhena. Abhisamayaṭṭhenāti lokikena ñāṇena abhisamāgantabbaṭṭhena. Kiñcāpi hi "tathaṭṭhe paññā saccavivaṭṭe ñāṇaṃ, abhiññā paññā ñātaṭṭhe ñāṇaṃ, sacchikiriyā paññā phassanaṭṭhe ñāṇan"ti ekekameva ñāṇaṃ vuttaṃ, aṭṭhakathāyañca:-
samavāye khaṇe kāle samūhe hetudiṭṭhisu
paṭilābhe pahāne ca paṭivedhe ca dissatīti gāthāvaṇṇanāyaṃ abhisamayasaddassa paṭivedhattho vutto, idha pana yathāvuttena atthena tesaṃ nānattaṃ veditabbaṃ. Aṭṭhakathāyameva hi so lokiyañāṇavasena dhammābhisamayo vuttoti.