Anusayaniddese anusayāti kenaṭṭhena anusayā? anusayanaṭṭhena. Ko esa Anusayanaṭṭho nāmāti? appahīnaṭṭho. Ete hi appahīnaṭṭhena tassa tassa santāne Anusenti nāma. Tasmā "anusayā"ti vuccanti. Anusentīti anurūpaṃ kāraṇaṃ labhitvā uppajjatīti attho. Athāpi siyā:- "anusayanaṭṭho nāma appahīnākāro, so ca uppajjatīti vuttaṃ na yujjati, tasmā na anusayā uppajjatīti. Tatridaṃ paṭivacanaṃ:- "na appahīnākāro, anusayoti pana appahīnaṭṭhena thāmagatakilesoti vuccati. So cittasampayutto sārammaṇo sappaccayaṭṭhena sahetuko ekantākusalo atītopi hoti anāgatopi paccuppannopi, tasmā uppajjatī"ti vattuṃ yujjati. Tatridaṃ pamāṇaṃ:- "idheva tāva abhisamayakathāya "paccuppanne kilese pajahatī"ti pucchaṃ katvā anusayānaṃ paccuppannabhāvassa atthitāya "thāmagato anusayaṃ pajahatī"ti vuttaṃ. Dhammasaṅgaṇiyaṃ mohassa padabhājane "avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ, ayaṃ tasmiṃ samaye moho hotī"ti akusalacittena saddhiṃ mohassa uppannabhāvo vutto. Kathāvatthusmiṃ "anusayā abyākatā, anusayā ahetukā, anusayā
Anusayayamake sattannaṃ mahāvārānaṃ aññatarasmiṃ uppajjanavāre "yassa kāmarāgānusayo uppajjati tassa paṭighānusayo uppajjatī"tiādi vuttaṃ. Tasmā "anusentīti anurūpaṃ kāraṇaṃ labhitvā uppajjantī"ti yaṃ vuttaṃ, taṃ iminā tantippamāṇena yuttanti veditabbaṃ. Yampi "cittasampayutto sārammaṇo"tiādi vuttaṃ, tampi suvuttameva. Anusayo hi nāmesa parinipphanno cittasampayutto akusaladhammo"ti niṭṭhamettha gantabbaṃ.
Kāmarāgānusayotiādīsu kāmarāgo ca so appahīnaṭṭhena anusayo cāti kāmarāgānusayo. Sesapadesupi eseva nayo. Kāmarāgānusayo cettha lobhasahagatacittesu sahajātavasena ārammaṇavasena ca manāpesu avasesakāmāvacaradhammesu ārammaṇavaseneva uppajjamāno lobho. Paṭighānusayo ca domanassasahagatacittesu sahajātavasena ārammaṇavasena ca amanāpesu avasesakāmāvacaradhammesu ārammaṇavaseneva uppajjamāno doso. Mānānusayo diṭṭhigatavippayuttalobhasahagatacittesu sahajātavasena ārammaṇavasena ca dukkhavedanāvajjesu avasesakāmāvacaradhammesu rūpārūpāvacaradhammesu ca ārammaṇavaseneva uppajjamāno māno. Diṭṭhānusayo catūsu diṭṭhigatasampayuttesu. Vicikicchānusayo vicikicchāsahagate. Avijjānusayo dvādasasu akusalacittesu sahajātavasena ārammaṇavasena ca. Tayopi avasesatebhūmakadhammesu ārammaṇavaseneva uppajjamānā diṭṭhivicikicchāmohā. Bhavarāgānusayo catūsu diṭṭhigatavippayuttesu uppajjamānopi sahajātavasena na vutto, ārammaṇavaseneva pana rūpārūpāvacaradhammesu uppajjamāno lobho vutto.